به نقل از «جهان‌صنعت» : بازارهای سرمایه‌ای همواره از متغیرهای متنوعی اثر می‌پذیرند و می‌توان گفت هرگونه تحول سیاسی و اقتصادی در سطح داخلی کشورها و همچنین در عرصه بین‌المللی بر روند معاملات و سرمایه‌گذاری در این بازارها اثرگذار است. در وضعیت فعلی اقتصاد ایران اما ریسک‌های زیادی نیز بر این متغیرهای بااهمیت افزوده شده که گاه بازار سرمایه را غافلگیر می‌کند. از جمله این ریسک‌ها می‌توان به قوانین خلق‌الساعه، وضع ناگهانی تعرفه‌های صادراتی و نیز قطعی برق و گاز صنایع اشاره کرد که در کمتر کشوری در این کره خاکی رخ می‌دهد! در همین حال قیمت‌گذاری دستوری نیز همواره به عنوان چماق دولت بالای سر صنایع قرار دارد و توسعه و سودآوری آنها را محدود می‌کند. در این مقطع زمانی اما در کنار تمامی متغیرهای بلاتکلیف اثرگذار بر بازار سرمایه قطعی برق صنایع و وضعیت مذاکرات برجام، بیش از دیگر موارد برای سرمایه‌گذاران تعیین‌کننده جلوه می‌کند. در همین ارتباط گفته می‌شود نخستین موضوع مورد بررسی اعضای شورای عالی بورس در جلسه هفته گذشته معطوف به قطع برق صنایع بوده است تا در پی رایزنی‌های لازم وزیر اقتصاد و صمت با وزیر نیرو تخصیص برق صنایع در هفته‌های اوج مصرف برق مدیریت و مانع تعطیلی کامل صنایع شود.

سایه سنگین قیمت‌گذاری دستوری
محمد یوسف امین‌داور کارشناس بازار سرمایه در بررسی فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی بورس گفت: بازار با نیروهای موافق و مخالف مختلفی روبه‌رو است و کاهش تولید شرکت‌های بزرگ در اثر قطعی برق، اولین مساله‌ای است که مدت‌هاست باعث شده بازار نسبت به گزارش‌های خوب دوازده ماهه ۱۴۰۰ بی‌توجه باشد تا جایی‌ که ممکن است گزارش‌های بهاری شرکت‌ها را نیز بسوزاند. وی افزود: دیگر نگرانی بازار، فاصله گرفتن نرخ دلار آزاد از دلار نیمایی است؛ در حقیقت دولت به دلیل محاسبه قیمت کالاهای اساسی با نرخ نیما، علاقه‌مند به کنترل آن است و فاصله پنج درصدی نرخ نیما با نرخ آزاد اکنون از ۲۰ درصد نیز گذشته است. امین‌داور بیان کرد: اصرار دولت بر قیمت‌گذاری محصولات، به خصوص کالاهایی که ارز مصرفی آنان از ارز ترجیحی به ارز آزاد تبدیل شده، باعث تردید خریداران سهام در بازار و عقب‌نشینی تقاضا در این نمادهای خوش‌آتیه شده است. وی تصریح کرد: چهارمین موضوع تحولات بازارهای کامودیتی جهانی و کاهش احتمالی قیمت‌های جهانی است که به جدیدترین دغدغه بازار تبدیل شده است؛ چراکه کاهش قیمت‌های جهانی تاثیر مستقیمی بر کاهش سودآوری شرکت‌های بزرگ فولادی، فلزی و پتروشیمی دارد، اما در کنار این تهدیدها، بازار با فرصت‌هایی نیز روبه‌رو است.

فرصت‌های بازار
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه گفت‌و‌گو با سنا عنوان کرد: اولین فرصت بازار احتمال رشد نرخ دلار نیمایی است؛ چراکه قیمت دلاری کالاهای اساسی همچون روغن خام و نهاده‌های دامی در روزهای اخیر با کاهش مواجه شده و این اتفاق سبب افزایش سود صادرکنندگان بزرگ کشور می‌شود که درآمد آنها دلاری و هزینه‌های آنها ریالی است. امین‌داور افزود: همچنین دومین فرصت بازار احتمال توافق بین ایران و آمریکا است که موجب تسهیل بازرگانی خارجی شده؛ از یک طرف صادرات نفت‌خام را افزایش می‌دهد و از طرف مقابل واردات مواد اولیه و همچنین تجهیزات را تسهیل می‌کند. این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: سومین موضوع نیز احتمال رشد آرام قیمت کالاهایی است که ارز مصرفی مواد اولیه آنها از ارز ترجیحی به نیمایی تبدیل شده و در نتیجه افزایش سودآوری آنهاست. به گفته امین‌داور برآیند این نیروها جهت بازار را در ماه‌های آتی مشخص خواهد کرد.

بورس اسیر عدم قطعیت‌ها
سیدمهدی سدیدی دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز با اشاره به اینکه در شرایط کنونی، بازار سهام چشم‌انتظار نقدینگی است، گفت: بورس اسیر عدم قطعیت‌های ناشی از شرایط داخل و خارج از محیط اقتصاد ایران است و برای رسیدن به شرایط مطلوب و متعادل، باید از آنها عبور کنیم. وی در خصوص وضعیت بازار سرمایه از ابتدای امسال گفت: حوزه سرمایه‌گذاری کشور در سال جاری دستخوش عدم قطعیت‌هایی است که این اتفاق در برخی موارد مثبت و در برخی موارد هم تاخیر در سرمایه‌گذاری‌ها و روند کلی اقتصاد داشته است. بر این اساس طبیعتا بازار ثانویه که بورس است، سرمایه‌گذاری را سهل‌تر و سریع‌تر انجام و وقایع را به ما زودتر نشان می‌دهد که در سال جاری نیز بورس انعکاس‌دهنده درستی از عدم قطعیت‌ها در اقتصاد کشور بوده است. این کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر اینکه در سال ۱۴۰۱ بازار سرمایه مواجه با عدم قطعیت‌ها است و شاخص به عنوان نماینده رفتار این بازار در حال درجا زدن بوده و منتظر پیدا کردن مسیر خود است، افزود: بخشی از این عدم قطعیت‌ها داخلی و بخشی دیگر ریسک‌های سیستماتیک و مربوط به اتفاقات خارج از محیط اقتصاد ایران است. وی اضافه کرد: در بخش داخلی جریان تعرفه‌گذاری و عوارض‌گذاری و در مجموع سیاستگذاری‌های مالی و تجاری در حالی اتفاق می‌افتد که در دنیا هم، این سیاست‌ها بسته به شرایط مختلف تغییر می‌کند، اما نکته قابل تامل این است که باید این تغییرات را قابل پیش‌بینی کرد تا فعالان بازار سرمایه و فعالان اقتصادی از تغییر یکباره سیاست‌ها، آسیب نبینند و این تغییرات نیز پیش‌بینی‌پذیر باشند تا فعالان بازار سرمایه برای آنها استراتژی و راهبرد داشته باشند. این در شرایطی است که در اقتصاد ما نمی‌توان روندها و تغییرات و سیاست‌ها را حتی برای کوتاه‌مدت پیش‌بینی کرد. سدیدی با بیان اینکه وضع تعرفه‌ها و سیاست‌ها با توجه به شرایط اقتصادی، حق سیاستگذار است، تصریح کرد: با وجود این اما این توقع فعالان بازار سرمایه است که این سیاست‌ها زود به زود تغییر نکند، ضمن اینکه تغییرات نباید ناگهانی باشد.

ضربه قطعی انرژی به صنایع بورسی
به گفته این کارشناس بازار سرمایه، همچنین مشکلات مربوط به قطعی برق و گاز در تابستان و زمستان به صورت سنتی، برخی از صنایع از جمله سیمانی‌ها، فولادی‌ها و پتروشیمی‌ها را تحت تاثیر قرار داده که باید برای حل این مشکل نیز راهکاری تدبیر شود؛ چراکه بنگاه‌های حاضر در این صنایع، تامین‎کننده امنیت اقتصادی کشور هستند و نباید صرفا این اتفاقات را تحت عنوان عدد و رقم در قالب صورت‌های مالی این شرکت‌ها دید. ضمن اینکه با اتفاقاتی از این دست، چرا و چگونه باید انتظار داشته باشیم که سرمایه‌گذار خارجی اقدام به ورود به اقتصاد ما و آوردن سرمایه خود کنند و بازار سرمایه نیز واکنش خوبی به این اتفاقات داشته باشد؟ وی همچنین از مواردی همچون جنگ روسیه و اوکراین و اثر این مولفه‌ها بر بازار جهانی نفت و کامودیتی‌ها در کنار موضوعات مرتبط به کرونا، نوسانات ارزی، توافقات سیاسی بین‌المللی به عنوان دیگر عدم قطعیت‌هایی یاد کرد که در شرایط کنونی هم اقتصاد و هم بازار سرمایه کشور را تحت تاثیر قرار داده است. سدیدی اذعان داشت: بحران بلاتکلیفی بدترین بحران در ساختار اقتصادی و سرمایه‌گذاری در آن است؛ چراکه سرمایه ترسو است و سرمایه‌گذار بیش از بازده، به امنیت سرمایه‌گذاری خود اهمیت می‌دهد که امیدواریم آنچه به مصلحت کشور و بازار سرمایه است در مناسبات بین‌المللی اتفاق بیفتد. وی با اشاره به اینکه هر چه این عدم قطعیت‌ها کمتر شود، شرایط بازار سرمایه و اقتصادی کشور بهتر خواهد شد، در پیش‌بینی وضعیت بورس تا پایان تابستان به تسنیم گفت: در حال حاضر باید از عدم قطعیت‌های مورد اشاره عبور کنیم تا بازار سرمایه به شرایط مطلوب و متعادلی برسد. ضمن اینکه به فرض عدم‌نوسان شدید در بازارهای جهانی و عبور بازار سرمایه و صنایع و نمادهای حاضر در آن از موضوع قطعی برق، امیدواریم که فعالان این بازار تابستان امسال را با شرایط متعادلی پست سر بگذارند.

نیاز بازار به ورود نقدینگی
سدیدی با بیان اینکه بازار سرمایه در مقطع کنونی نیازمند ورود نقدینگی است، افزود: البته نباید منتظر روند شارپی بر اساس شرایط کلی بازار سرمایه در تابستان باشیم و اگر نقدینگی این بازار انتخاب کند، در مجموع دستکم تا پایان دومین فصل امسال بازار آرامی را در پیش‌رو خواهیم داشت؛ ضمن اینکه با برگزاری مجامع شرکت‌ها و همچنین انتشار گزارشات سه ماهه شرکت‌ها می‌توان پیش‌بینی مناسب‌تری از روند معاملات بورس در ماه‌های آینده ارائه داد.

منبع