به نقل از «جهان‌صنعت» : تامین مواد اولیه با قیمت‌های بالا یکی از چالش‌هایی است که تولیدکنندگان کشور را دچار مشکل کرده است، به‌طوری که حتی برخی فعالان صنعتی اعلام می‌کنند علاوه بر واردکنندگان و تاجران که مواد اولیه را هر روز با قیمت‌های بیشتری به آنها عرضه می‌کنند، دولت نیز به عنوان تامین‌کننده مواد اولیه، در زمینه قیمت‌گذاری دستوری طوری عمل می‌کند که می‌توان گفت دولت به یکی از گرانفروش‌ترین گرانفروش‌ها تبدیل شده است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد به دلیل قابل‌ پیگیری شدن کارتخوان‌ها بسیاری از تامین‌کنندگان مواد اولیه به صورت نقدی یا چک محصول خود را می‌فروشند در نتیجه فروش فاکتور به تولیدکنندگان مشکل است و هزینه جدیدی برای آنها به همراه دارد.
مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، گزارش شامخ خرداد ۱۴۰۲ شامل دوره چهل و پنجم طرح شاخص مدیران خرید (PMI) کل اقتصاد و گزارش دوره پنجاه و هفتم طرح شاخص مدیران خرید بخش صنعت براساس نظرسنجی از فعالان و بنگاه‌های اقتصادی را منتشر کرد. براساس اطلاعات این گزارش، شاخص مدیران خرید
(تعدیل فصلی‌نشده) در خردادماه برای کل اقتصاد ایران ۲۸/۵۳ محاسبه شده که نسبت به اردیبهشت‌ماه ۰۲/۴ واحد کاهش نشان می‌دهد. در این ماه، دو مولفه مهم شامخ یعنی میزان سفارشات جدید مشتریان و موجودی مواد اولیه و لوازم خریداری‌شده کمتر از ۵۰ واحد ثبت شده و همین مساله ترمز رشد شامخ را کشیده است.
بررسی اظهارات فعالان اقتصادی و نقطه‌نظرات آنها در مورد مشکلات بنگاه‌ها در خردادماه حاکی از این است که در ماه گذشته، مشکل تامین ارز برای واردات مواد اولیه، عدم تعادل در بازار ارز و نوسانات شدید قیمتی، مشکل تامین نقدینگی، قطعی برق و گاز، توقف عرضه مواد اولیه از سوی پتروشیمی‌ها برای قیمت‌گذاری جدید و هزینه‌های ناشی از اعمال سیستم مالیاتی نامناسب، ازجمله مسائل تهدیدکننده تولید و استمرار فعالیت بنگاه‌های اقتصادی بوده است.

شاخص مدیران خرید کل اقتصاد
شاخص مدیران خرید (تعدیل فصلی‌نشده) برای کل اقتصاد ایران در خردادماه عدد ۲۸/۵۳ محاسبه شده که نسبت به ماه گذشته (۳۰/۵۷) کاهش داشته است. شاخص کل، کندترین رشد در ۴ ماهه اخیر (به‌غیراز فروردین‌ماه) را نشان می‌دهد. در خردادماه بسیاری از شرکت‌ها شرایط را مانند ماه قبل ارزیابی کرده‌اند و به عقیده فعالان اقتصادی نوسانات بالای نرخ ارز، تقاضا را کاهش داده است. در این ماه به‌غیراز میزان سفارشات جدید مشتریان و موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده سایر مؤلفه‌های اصلی بالای ۵۰ بوده‌اند.
شاخص میزان فعالیت‌های کسب‌وکار در خردادماه (۲۶/۵۷) نسبت به ماه گذشته (۹۶/۶۰) با کاهش روبه‌رو بوده و طی ۴ ماه اخیر از اسفندماه (به‌ غیر از فروردین) کمترین مقدار خود را ثبت کرده است.
شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان در خرداد (۹۶/۴۹) نسبت به ماه گذشته (۱۵/۵۷) کاهش داشته و طی ۴ ماه اخیر از اسفندماه ۱۴۰۱ (به‌غیراز فروردین) کمترین مقدار خود را ثبت کرده است. رکود و تضعیف تقاضا ناشی از کاهش قدرت خرید و کمبود نقدینگی مشتریان و نابسامانی پیوسته نرخ ارز طی ماه‌های اخیر است.
شاخص موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده (۵۶/۴۶) که در اردیبهشت‌ماه (۰۸/۵۸) بهبود یافته بود، مجددا کاهش یافته و کمترین مقدار ۴ ماهه اخیر از اسفندماه ۱۴۰۱ (به ‌غیر از فروردین) را ثبت کرده است. شرکت‌ها، همچنان به دلیل نوسانات شدید قیمتی، بالا بودن قیمت‌ها و مشکل عدم‌تخصیص و دسترسی به ارز که طی ماه‌های اخیر با آن روبه‌رو بوده‌اند، در تامین مواد اولیه و لوازم موردنیاز خود با مشکل روبه‌رو هستند.
شاخص قیمت خرید مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده (۲۲/۷۳) در مقایسه با تورم شدید چندین ماهه اخیر، افزایش ملایم‌تری داشته و به کندترین میزان ۸ ماهه از آبان ماه ۱۴۰۱ رسیده است، هرچند به عقیده فعالان اقتصادی این کندی در افزایش قیمت‌ها به دلیل کاهش نرخ ارزی بوده که در خردادماه وجود داشته است. بر همین اساس و با توجه به رکود در تقاضا، تورم قیمت فروش هم کند شده و تولیدکنندگان کمترین نرخ افزایش را در سری ۷ ماهه از آذرماه به ثبت رسانده‌اند. اگرچه به علت افزایش قیمت هزینه‌های نهاده‌ها و دستمزدها، هزینه تولید با افزایش زیادی همراه بوده است و قیمت‌های فروش همچنان باید به‌شدت افزایشی باشد، اما به عقیده فعالان اقتصادی به دلیل کاهش تقاضا و رکود در سمت تقاضا ناچارند، محصولات را در قیمت‌های پایین‌تر عرضه کنند.
شاخص میزان فروش کالاها و خدمات که در اردیبهشت‌ماه (۰۹/۶۴) با ازسرگیری فعالیت‌ها و سفارشات، نسبت به ماه گذشته بهبود یافته بود، در خردادماه (۶۵/۵۰) مجددا کاهش یافت و تقریبا در محدوده خنثی ۵۰ قرار گرفت و طی ۵ ماه اخیر (به‌ غیر از فروردین‌ماه) یکی از کمترین مقادیر خود را ثبت کرده است.
شاخص انتظارات در ارتباط با میزان فعالیت اقتصادی در ماه آینده (۱۷/۶۰) اگرچه همچنان مثبت است، اما در مقایسه با روند سه ماه اخیر شدت انتظارات مثبت اندکی ضعیف‌تر است و بسیاری از شرکت‌ها نگرانی خود را در مورد رکود تقاضا و شرایط قیمتی بازار ابراز کرده‌اند.

شاخص مدیران خرید در بخش صنعت
براساس داده‌های به‌دست‌آمده از بنگاه‌های بخش صنعت، شاخص مدیران خرید صنعت (تعدیل فصلی‌نشده) در خردادماه عدد ۳۰/۵۵ به دست آمده و کمترین مقدار ۵ ماهه خود را از بهمن‌ماه (به‌غیراز فروردین) ثبت کرده است. در این ماه هر ۵ مؤلفه اصلی بیشتر از ۵۰ گزارش شده‌اند. کمتر شدن شیب افزایش شاخص صنعت به دلیل کاهش رشد میزان سفارشات است.
شاخص تولید بخش صنعت در خرداد نسبت به ماه گذشته کاهش داشته و از ۷۸/۷۳ در اردیبهشت‌ماه به ۳۹/۵۶ در خردادماه رسیده و پایین‌ترین مقدار پنج‌ماهه از بهمن‌ماه (به‌غیراز فروردین) را ثبت کرده است.
شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان (۴۹/۵۲) نشان می‌دهد که کسب‌وکارها از کاهش تقاضا در خرداد در مقایسه با ماه قبل خبر داده‌اند و به کمترین نرخ ۵ ماهه از بهمن‌ماه ۱۴۰۱
(به ‌غیر از فروردین) رسیده‌اند. به دلیل ادامه نابسامانی قیمتی و کاهش قدرت خرید و تردید مشتریان برای خرید، ضعف در تقاضا وجود داشته است، به‌طوری‌که در مقایسه با خرداد سال‌های قبل کاهش بیشتری در تقاضا مشاهده می‌شود.
شاخص موجودی مواد اولیه (۳۱/۵۱) که در ماه قبل بهبود یافته بود مجدداً کاهش یافته و به‌طور جزئی از محدوده خنثی ۵۰ بیشتر است و افزایشی بسیار اندک را در خردادماه ثبت کرده است. همچنان شرکت‌ها در زنجیره تامین خود با نگرانی از عدم‌تخصیص و دسترسی به ارز موردنیاز و بی‌ثباتی نرخ ارز روبه‌رو هستند.
شاخص قیمت محصولات تولید‌شده (۷۶/۵۳) در مقایسه با ماه‌های اخیر کاهش قابل‌توجهی داشته و کمترین مقدار ۷ ماهه خود را از آذرماه ۱۴۰۱ ثبت کرده است. افزایش آهسته نرخ قیمت‌ها از یک‌سو ناشی از کاهش در تقاضا است و از سوی دیگر به دلیل کندتر شدن شدت افزایش قیمت مواد اولیه (طی ۸ ماه گذشته از آبان ۱۴۰۱) به دلیل کاهش نرخ ارز بوده است. این در حالی است که به‌طور متوسط، به‌ویژه تحت تاثیر فشار دستمزدها و نرخ تورم هزینه نهاده‌ها طی ماه‌های اخیر، نرخ افزایش قیمت‌ها به‌اندازه هزینه‌های نهاده‌های تولید نبوده است.
شاخص موجود محصول نهایی در انبار (۵۰/۵۴) به بیشترین مقدار ۸ ماهه خود از آبان‌ماه ۱۴۰۱ رسیده است. با کاهش تقاضا در خردادماه، ازآنجایی‌که شرکت‌ها در ماه گذشته میزان تولید قابل‌توجهی داشته‌اند، اما رکود در تقاضا باعث مازاد ظرفیت تولید در انبار شده است.

مشکل قطعی برق و گاز
شاخص میزان فروش محصولات در خرداد (۱۷/۵۲) به کمترین میزان ۵ ماهه خود (به ‌غیر از فروردین) رسیده است. در اردیبهشت‌ماه با آنکه شرکت‌ها در وضعیت فروش بهبود داشتند، اما در خردادماه به دلیل تضعیف سطح تقاضا با کاهش در فروش روبه‌رو بوده‌اند.
شاخص انتظارات تولید (۰۸/۶۳) همچنان نشان‌دهنده خوش‌بینی صنایع برای ماه آینده است البته نرخ خوش‌بینی در مقایسه با روند سه‌ماهه اخیر اندکی کاهش داشته است.
به‌طورکلی در خردادماه برخی از صنایع و شرکت‌ها با مشکل قطعی برق و گاز مواجه بودند. همچنین شرایط بی‌ثبات نرخ ارز، تضعیف تقاضا و تردید مشتریان را به دنبال داشته و از سوی دیگر قدرت خرید مشتریان کاهش زیادی داشته است. علاوه بر این علی‌رغم افزایش هزینه تولید به دلیل عدم‌وجود نقدینگی مشتریان، شرکت‌ها امکان افزایش قیمت در محصولاتی که با هزینه‌های بسیار بالا تولید شده‌اند را ندارند و بسیاری از شرکت‌ها مانند ماه‌های قبل با نگرانی زنجیره تامین مواد اولیه خود به علت مشکل عدم تخصیص ارز روبه‌رو بوده‌اند.