به گزارش ایسنا، در سال‌های اخیر، روابط اقتصادی ایران با امارات متحده عربی همواره تحت تأثیر عوامل سیاسی و امنیتی قرار داشته است. با شروع جنگ تحمیلی، تحریم‌ها و چالش‌های متعددی که در مسیر تجاری ایران ایجاد شد، امارات به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی ایران در زمینه واردات و صادرات کالا و همچنین نقل و انتقالات مالی ایفای نقش می‌کرد. اما محدودیت‌ها و تغییرات سیاسی اخیر باعث شده ایران به دنبال گزینه‌های جایگزین برای تامین امنیت و پایداری جریان تجاری خود باشد. در این میان، عمان و ترکیه به‌عنوان دو کشور با زیرساخت‌های مناسب و روابط دیپلماتیک نسبتاً پایدار با ایران، به‌عنوان گزینه‌های اصلی مطرح شده‌اند.

چالش‌های تاریخی روابط ایران و امارات

تجارت ایران و امارات طی دهه‌های اخیر همواره تحت تاثیر دو عامل اصلی قرار داشته است؛ تحریم‌های بین‌المللی و بحران‌های منطقه‌ای. جنگ تحمیلی، به ‌ویژه در دهه ۶۰، باعث شد بسیاری از مسیرهای مستقیم حمل و نقل ایران با جهان بسته شود و امارات به‌ عنوان هاب تجاری جایگزین عمل کند. بندر جبل علی و فرودگاه دبی به مراکز مهمی برای عبور کالا و انتقال پول تبدیل شدند. با این حال، محدودیت‌های مالی و فشارهای سیاسی و تحریم‌های بعدی علیه ایران، این مسیر را همیشه آسیب‌پذیر نگه داشته است. همچنین تغییرات در سیاست‌های امارات نسبت به ایران، نوسانات قیمتی و مشکلات تعرفه‌ای، نشان داد که وابستگی کامل به یک کشور خاص می‌تواند ریسک بالایی برای تجارت خارجی ایجاد کند.

ظرفیت عمان برای جایگزینی امارات

عمان، با داشتن موقعیت استراتژیک در تنگه هرمز و زیرساخت‌های بندری مناسب، می‌تواند نقش جایگزین مناسبی برای امارات ایفا کند. بندر صحار و مسقط از جمله نقاطی هستند که امکان ترانزیت سریع کالا و دسترسی به بازارهای آسیای میانه و جنوب آسیا را فراهم می‌کنند. علاوه بر این، عمان دارای سیستم مالی و بانکی پایدار و روابط دیپلماتیک دوستانه با ایران است که می‌تواند فرآیندهای نقل و انتقال پولی را تسهیل کند.
یکی از مزیت‌های عمان، سیاست‌های تشویقی برای سرمایه‌گذاری خارجی و تسهیل ترانزیت کالا است. مناطق آزاد تجاری در عمان امکان انبارداری و بازفرستادن کالاها به بازارهای مختلف را فراهم می‌کنند، بدون آنکه وابستگی مستقیم به امارات وجود داشته باشد. همچنین، عمان به عنوان یک کشور خنثی در بسیاری از بحران‌های منطقه‌ای عمل کرده و این بی‌طرفی می‌تواند اطمینان بیشتری برای سرمایه‌گذاران و تجار ایرانی ایجاد کند.

با این حال، محدودیت‌های زیرساختی نسبت به امارات و حجم کمتر بنادر، نیازمند سرمایه‌گذاری‌های بیشتر و توسعه زنجیره‌های لجستیکی است تا عمان بتواند نقش جایگزین را به طور کامل ایفا کند.

ظرفیت ترکیه برای جایگزینی امارات

ترکیه نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و شبکه گسترده حمل و نقل جاده‌ای و ریلی، پتانسیل بالایی برای جایگزینی امارات دارد. بندر مرسین و بندر ازمیر به همراه شبکه حمل و نقل ریلی به اروپا و آسیای میانه، امکان دسترسی به بازارهای متنوع را فراهم می‌کنند.

ترکیه در سال‌های اخیر با توسعه سیستم مالی خود و استفاده از صرافی‌ها و بانک‌های بین‌المللی، مسیرهای جایگزین نقل و انتقال پول برای ایران ایجاد کرده است. همچنین توافقات دوجانبه و قراردادهای تعرفه‌ای با ایران می‌تواند جریان تجارت را تسهیل کرده و ریسک‌های ناشی از وابستگی به کشورهای ثالث را کاهش دهد.

مزیت ترکیه در مقایسه با عمان، حجم بیشتر بنادر و تجربه مدیریت حجم بالای تجارت بین‌المللی است. همچنین، ترکیه می‌تواند با ایجاد مسیرهای جدید لجستیکی و استفاده از سیستم حمل و نقل چند وجهی، بخشی از نیازهای ایران در تجارت با اروپا و آسیای میانه را تامین کند.

چالش‌ها و محدودیت‌ها

با وجود ظرفیت‌های عمان و ترکیه، جایگزینی کامل امارات با این دو کشور چندان ساده نیست. نخستین چالش، حجم تجارت و زیرساخت‌های لجستیکی است. امارات سال‌ها به‌عنوان هاب منطقه‌ای فعالیت کرده و تجربه بالایی در مدیریت حجم بالای کالا دارد. دومین چالش، هزینه‌های بالاتر حمل و نقل و مدت زمان بیشتر در مسیرهای جایگزین است. سومین محدودیت، وابستگی به سیاست‌های داخلی این کشورها و نوسانات ارزی و سیاسی آن‌هاست که می‌تواند جریان تجارت را تحت تأثیر قرار دهد.

با توجه به محدودیت‌ها و چالش‌های روابط اقتصادی ایران با امارات، عمان و ترکیه ظرفیت‌های مناسبی برای ایفای نقش جایگزین در تجارت خارجی ایران دارند. عمان با موقعیت استراتژیک و ثبات دیپلماتیک و ترکیه با زیرساخت‌های لجستیکی و شبکه حمل و نقل گسترده، می‌توانند مسیرهای جایگزین امن و پایداری برای انتقال کالا و پول فراهم کنند. با این حال، موفقیت این جایگزینی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و تقویت روابط مالی و تجاری با این دو کشور است تا ایران بتواند وابستگی خود به یک مسیر واحد را کاهش دهد و جریان تجارت بین‌المللی خود را پایدارتر کند.

منبع: ایسنا

لینک کوتاه  isna.ir/xdWrQY