رعايت 6 كد براي هدايت مسير اتاق‌هاي بازرگاني

در تازه‌ترين گزارش معاونت اقتصادي اتاق بازرگاني، صنايع و معادن تهران بررسي شد

 

رعايت 6 كد براي هدايت مسير اتاق‌هاي بازرگاني

فاصله چند پلكاني ايران با اصول‌ بين‌المللي

شنبه 25 دی 1395


معاونت اقتصادي اتاق بازرگاني، صنايع و معادن تهران در تازه‌ترين اقدامات خود عوامل موثر در اصول حكمراني و الگوهاي سياسي در اتاق بازرگاني را مورد بررسي قرار داد. در اين گزارش عوامل تاثيرگذار در هدايت يك اتاق بازرگاني را به 2بخش يعني «نقش اتاق در بخش اقتصاد» و «ماموريت اتاق بازرگاني» تقسيم‌بندي شده است. عواملي كلي همچون «الزامات يك اتاق موفق»، «حكمراني خوب در تشكل‌ها»، در زير مجموعه نقش اتاق قرار گرفته است، همچنين «وكالت و دفاع از منافع بخش خصوصي»، «خدمات به اعضا»، «تعاملات» و «توانمندسازي‌ها» نيز از جمله مولفه‌هاي ماموريت در اتاق‌هاي بازرگاني به شمار مي‌رود. در اين گزارش الگو كشورهاي توسعه يافته صنعتي همچون امريكا، تركيه و… مورد بررسي قرار گرفته كه بخش خصوصي ايران در رعايت الزام‌هاي اساسي همچون:

« دسترسي آسان اطلاعات براي بهره‌برداران بخش خصوصي »، «اعمال رفتار دموكراتيك در انتخابات»، «رفتار منصفانه و عادلانه با همه اعضا» و… تفاوت فاحشي با اين كشورها دارد.

به گزارش «تعادل»، «نيل به يك باور و هدف مشخص مشترك در مجموعه سازماني اتاق»، «مشخص كردن ذي نفعان اصلي اتاق»، «مشخص كردن ماموريت و اهداف اتاق و اعلام آن از طريق رسانه عمومي»، «گزارش دهي اقداماتي كه تاكنون توسط اتاق انجام شده است»، ‌«عارضه يابي و بررسي و پايش ميزان موفقيت و عدم موفقيت اتاق»، «تعيين برنامه عملياتي آينده براساس منابع و اهداف تعيين شده»، از جمله 6 كد در نظر گرفته شده در اين گزارش تحقيقاتي معاونت اقتصادي اتاق بازرگاني تهران محسوب مي‌شود. همچنين در اين گزارش به مولفه نقش اتاق‌هاي بازرگاني اشاره شده كه «انعكاس مطالب مشروع از طريق تعامل در فرآيند اصلاح سياست» و «ايجاد اكوسيستم‌هاي فراگير كارآفريني و تقويت توان بنگاه‌ها در رشد و خلق اشتغال» مورد توجه قرار گرفته است. از سوي ديگر «وجود حاكميت قوي»، «توسعه عضويت پايداري مالي»، «دارا بودن مهارت بالا براي دفاع از مطالبات بخش خصوصي» و «تقويت و توسعه بهترين الگو، آموزش، كمك فني، مطالعات موردي، طراحي ابزارها» به عنوان 5 الزام يك اتاق موفق به آن اشاره شده است. در بخش ديگر اين گزارش به مولفه «حكمراني خوب» در تشكلي به نام اتاق بازرگاني مورد اشاره قرار گرفته كه دو عامل همچون حكمراني و حكمراني خوب در اين مولفه اثرگذار است. درواقع سياست‌ها، نهادها، مكانيزم‌ها و روش‌هايي كه تحت آنها سازمان اتاق هدايت و كنترل مي‌شود، از عوامل مهم و موثر در يك حكمراني به‌شمار مي‌رود و همچنين ايجاد پويايي، ثبات، استقلال، نمايندگي و اثربخشي اتاق‌ها و ايفاي نقش موثر در تقويت اعضا و نمايندگي و دفاع مناسب از مطالبات بخش خصوصي در سياست عمومي، نيز ازجمله شاخصه‌هاي يك حكمراني خوب محسوب مي‌شود.

در عين حال 7 عامل مهم ديگر در حكمراني خوب اتاق نشانه‌گذاري شده كه به «چارچوب نهادي اثربخش»، «رفتار با ذينفعان»، «افشا و شفافيت»، «ساختار و وظايف هيات رييسه»، «رفتار عادلانه با اعضا»، «اعضاي مالكان اتاق»، «مستقل، ماموريت و عضو محور» تعلق دارد. همچنين در بخش ديگر بررسي اتاق بازرگاني تهران به موضوع ايجاد اتاق مستقل، ماموريت و عضو محور با هدف دفاع از مطالبات اعضا، خلق ارزش و ايفاي گسترده نقش در اتاق اشاره شده است كه در اين اصول 9 نكته يادآوري شده كه به شرح زير است:

*اعمال رفتار دموكراتيك در انتخابات

*رفتار منصفانه و عادلانه با همه اعضا

*پاسخگويي به همه اعضا

*تسهيل دسترسي اعضا به اطلاعات

*ايجاد فرايند شفاف در تصميم‌گيري ها

*مبرا بودن از آثار خارجي در حكمراني يا فعاليت‌هاي كليدي مديريتي

*آزاد بودن تصميم‌گيرندگان از تاثيرات ناروا و اضافه خواهي‌هاي برخي اعضا

*لزوم وجود سازگاري و همگرايي بين فعاليت‌ها و برنامه‌هاي اتاق با ماموريت‌هاي آن

*اطمينان يابي از بي‌طرفي حكمراني اتاق

 نقش اعضا در مديريت اتاق‌هاي بازرگاني  

در حقيقت اصول بالا به عنوان 9 نكته و اصول ناظر بر حكمراني خوب در اتاق به شمار مي‌رود. از سوي ديگر در اين مولفه (حكمراني خوب در اتاق) اعضا به‌عنوان مالكان اتاق محسوب مي‌شوند. درحقيقت اساس وجود اتاق، اعضا هستند و اتاق بايد كمك كند تا از طريق اعمال روش شفاف و پاسخگو اعضا را مطلع و توانمند سازد. بنابراين در اين گزارش 7 ويژگي درباره اقداماتي كه اتاق‌هاي بازرگاني بايد در اختيار اعضاي خود قرار دهند به شرح زير است:

*حقوق اساسي اعضا

*وظايف اساسي اعضا

*اطلاع‌رساني كامل حقوق و مسووليت‌هاي اعضا بر آنها

*اطلاع‌رساني به اعضا در مورد تغييرات اساسي در اتاق

*امكان شركت و راي دادن در جلسات عمومي تصميم‌گيري

*آزاد عمل دادن به هيات رييسه براي آزمون مسووليت‌ها

همانطور كه در بالا نيز گفته شده يكي از ويژگي اصول ناظر بر حكمراني خوب در اتاق رفتار عادلانه با اعضاست. يعني در رابطه با ارتباط اتاق و اعضاي هيات رييسه با اعضا افراد بايد اطمينان داشته باشند تا از اعمال رفتار منصفانه و عادلانه برخوردار هستند. دراين گزارش يكي از شاخصه‌ها به اطمينان يابي از اعمال رفتار منصفانه و عادلانه با همه اعضا، تعلق دارد، كه در اين زمينه ۷ ويژگي يادآوري شده كه اعضاي هيات رييسه اتاق بايد آن را براي اعضاي اتاق پياده‌سازي كنند:

*اعضا با حق عضويت مشابه از رفتار مشابه برخوردار شوند

*در صورت وجود طبقات مختلف از عضويت، لازم است موارد به صورت شفاف و كامل به همه اعضا اطلاع‌رساني شود

*فرآيندها و روش‌هاي مورد استفاده در ملاقات‌هاي عمومي بايد به‌طور شفاف و كامل به همه اعضا اطلاع‌رساني شود

*دفاع از مطالبات اعضا بايد براساس نيازها و اولويت اعضا صورت گيرد

*اعمال رفتار منصفانه در زماني كه تصميمات اتاق آثار مختلفي بر اعضا مي‌گذارد مورد توجه قرار گيرد

 وظايف و ويژگي‌هاي يك هيات‌رييسه خوب

همچنين در اين گزارش به بيان نقش، ساختار و وظايف هيات رييسه پرداخته شده در اين باره آمده است: ايجاد هيات رييسه‌يي جهت حصول اطمينان از هدايت استراتژيك، توسعه سياست‌ها، پايش واجرا درانطباق با قوانين و مقررات ملي، اعمال استانداردهاي اخلاقي، مديريت مناسب توسط افراد حرفه‌يي، قابليت پاسخگويي و باز بودن مسائل ازجمله ويژگي‌هاي يك ساختار اتاق بازرگاني محسوب مي‌شود. همچنين در اين مولفه (وظايف و ويژگي‌هاي يك هيات رييسه خوب) ۸ ويژگي ديگر را بطور شفاف بيان كرده كه به شرح زيراست:

*ارائه تصوير شفاف از وظايف هيات رييسه ومديران اتاق

*لزوم تفكيك دقيق حكمراني با مديريت واعمال روش پيش‌نگر به جاي منفعلانه

*توسعه مهارت‌ها براي اطمينان يابي از انجام كامل وظايف

*بازنگري، تصويب و پايش اجراي استراتژي، برنامه اقدامات و بودجه سالانه

* پايش اثربخشي روش‌هاي حكمراني واصلاح آنها در صورت لزوم

* ايفاي وظيفه امانت‌داري در قالب ايجاد سيكل سالانه براي مديريت مالي و پايش فعاليت‌هاي اين بخش

*اطمينان‌يابي از وجود منابع كافي براي تحقق اهداف و برنامه‌ها

*كداخلاقي و كد تماس

اعضا از نمايندگان هيات رييسه چه انتظاري دارند؟

 درواقع اين ۸ بند جز رعايت اصول اتاق‌هاي بازرگاني بين‌المللي است، اين موضوع درحالي است كه در مدل مديريت اتاق بازرگاني ايران برخي از اين موارد همچون «توسعه مهارت‌ها براي اطمينان‌يابي از انجام كامل وظايف» و «لزوم تفكيك دقيق حكمراني با مديريت واعمال روش پيشنگر به جاي منفعلانه» به‌طور شفاف جز برنامه‌هاي اساسي در نظر گرفته نشده است.

در عين حال افشا و شفافيت ازجمله مواردي است كه در يك اصول ناظر بر حكمراني خوب اتاق گنجانده شده در حقيقت در اين مورد اعضا انتظار دارند تا برنامه‌هاي اتاق بطور شفاف به آنها اطلاع‌رساني شوند. در واقع افشا دقيق و به موقع تمامي موارد مرتبط با اتاق از جمله انتظارات اعضا به شمار مي‌رود كه اين موضوع به عنوان يك اصل مهم در اتاق‌هاي بين‌المللي رعايت مي‌شود. همچنين طبق بررسي اتاق‌هاي بين‌الملل اين موضوع نيز (افشاو شفافيت) همانند ديگر بندها داراي ۸ ويژگي است كه اعضا از نمايندگان هيات‌رييسه اتاق‌ها رعايت آنها را انتظار دارند كه آنها عبارت‌اند از:
*ارائه تصويري از موقعيت مالي، عملكرد، عضويت و حكمراني

*ماموريت، چشم‌انداز و اهداف اتاق

*حقوق اعضا

*دستورالعمل پاداش براي مديران كليدي

*معاملات با شاخص وابسته

*عوامل ريسك پذير قابل پيش بيني

*دسترسي آسان اطلاعات براي بهربرداران مشخص شده

*حفظ و حراست از مدارك داخلي و اسناد و مدارك كسب و كار در برگيرنده يك مزيت رقابتي كه افشاي آن ممكن است برنامه‌هاي سازمان و اعضا را به خطر اندازد

 چگونگي رفتار با ذي‌نفعان

ذي نفعان به 4 گروه ازجمله دولت، عموم جامعه، اقتصاد و كسب و كار تقسيم‌بندي مي‌شوند كه دغدغه هريك از ذي نفعان به شرح زير است:

دولت:

*حفظ و بازگرداندن دولت

*منافع اداره دولت

*برنامه‌هاي اجرايي

*ارتباطات بين‌الملل

عموم (جامعه):

*استانداردهاي زندگي

*امنيت

*بهداشت و محيط زيست

*چشم‌انداز آينده

اقتصاد:

*شاخص‌هاي رشد

*نرخ تورم

*نرخ ارز

*نرخ بهره

كسب و كار:

*سود

*آزادي كسب و كار (رفع موانع)

*بهبود چشم‌انداز رشد

*منابع (انساني، مالي و…)

حال باتوجه به دغدغه‌هاي هريك از ذي نفعان اين سوال مطرح مي‌شود كه آيا اتاق بازرگاني الگوي سياستي‌اش را متناسب با منافع ذي نفعان تعيين مي‌كند؟ به گفته كارشناسان، بي‌شك اتاق‌هاي بازرگاني بخشي از امور را با هماهنگي ذي نفعان تنظيم و از تجربه‌هاي آنها براي چگونگي مديريت نهادهاي خصوصي استفاده مي‌كنند. درواقع رفتار با ذي‌نفعان يكي ديگر از ويژگي‌هاي حكمراني خوب در اتاق است. به‌عبارتي، اطمينان‌يابي از تنظيم و شكل‌گيري درست روابط با ذي‌نفعان اصلي يكي از وظايف اصلي نمايندگان هيات رييسه اتاق‌ها در زمينه مديريت حكمراني خوب در اتاق محسوب مي‌شود. «لزوم اطلاع‌يابي هيات رييسه از كليه روابط با ذي‌نفعان در قالب قانوني يا متقابل از حيث شرايط همكاري»، «كانال‌هاي ارتباطي و بازه زماني آن»، «لزوم طبقه‌بندي ذي‌نفعان اصلي و كانال‌هاي ارتباطي مربوط براي هيات رييسه ومديران اجرايي در صورت نبود رويه رسمي»، «همكاري تصميم‌گيرندگان با ساير سازمان‌ها با در نظر گرفتن منافع و هزينه‌هاي آن»، «اعمال شفافيت و باز بودن در هر نوع ارتباط با سازمان‌هاي دولتي به ويژه درموارد مربوط به دفاع از مطالبات اعضا و ايجاد اطمينان از بي‌طرفي در تعاملات با سازمان‌هاي دولتي و جلب موافقت همه اعضا قبل از مشاركت در كمك‌هاي مردمي ملي و بين‌المللي» ازجمله ۵ شرط مهم در رفتار با ذي‌نفعان به شمار مي‌رود.

 الگوي حكمراني اثربخش اتاق‌ها

در همين حال حكمراني اثربخش مبتني بر تقويت انصاف، شفافيت، پاسخگويي و مسووليت‌پذيري در فضاي خصوصي و عمومي و در سازگاري با حاكميت قانون ازجمله يكي از مباني مهم در اصول ناظر حكمراني خوب در اتاق محسوب مي‌شود. بنابراين الزامات حقوقي و قانوني اثرگذار بر روش‌هاي حكمراني اتاق بايد در سازگاري با حاكميت قانون، شفاف و قابل اجرا باشد و از سوي ديگر نيز الزامات حقوقي و قانوني بايد فرآيند تصميم‌سازي دموكراتيك و شفاف را در داخل اتاق پشتيباني كند.

 لازمه دفاع از منافع بخش خصوصي چيست؟

همچنين در اين گزارش يكي از موارد اساسي در چهارچوب اصول يك اتاق خوب را «تعريف وكالت و دفاع از منافع بخش خصوصي» يادكرده است. لذا افزايش رشد اقتصادي، بهبود محيط كسب و كار، تعامل سازنده بخش خصوصي ودولت ازجمله فوايد يك وكالت ودفاع از منافع بخش خصوصي محسوب مي‌شود. درواقع براساس تعريف اتاق‌هاي بين‌الملل از جمله رعايت حقوق (تعريف وكالت و دفاع از منافع بخش خصوصي) توسعه عضويت در اتاق‌ها و همچنين ثبات مالي و ظرفيت‌هاي سازماني بهتر است.

 ماموريت اتاق‌هاي بازرگاني چيست؟

رفع دغدغه دولت، رفع دغدغه عموم، رفع دغدغه اقتصادي، رفع دغدغه تجاري و كسب و كار از جمله الگوي سياستي كارآمد اتاق‌هاست. لذا در اين گزارش ماموريت ۵ اتاق بازرگاني كشورهايي همچون؛ لندن، كانادا، تركيه و امريكا مورد بررسي قرار گرفته كه در زير مي‌خوانيد:

ماموريت اتاق بازرگاني شهر پوتنام فلوريداي امريكا:

اتاق بازرگاني پوتنام، رهبر اصلي ترويج تجارت است. ماموريت اين نهاد تربيت نيروي خلاق و فزاينده‌يي جهت تعالي رهبري، همكاري و توسعه منظم كسب و كار است، اين موضوع درحالي است كه «توسعه منظم كسب و كار» يكي از ويژگي‌هاي مهم و اساسي در ماموريت اتاق‌هاي بازرگاني بين‌الملل است.

 ماموريت اتاق بازرگاني استامبول:

ايفاي نقش در ز مينه پاسخ دهي به چالش‌ها و مسائل ساختاري و تجاري بنگاه‌هاي بخش خصوصي، افزايش توان تجاري خارجي تركيه و ايجاد يك محيط امن و پايدار براي توسعه اقتصاد ملي.

 ماموريت اتاق بازرگاني لندن:

 ايفاي نمايندگي تامين منافع اعضا، اتصال دهي فعالان اقتصادي و ارائه خدمات متنوع حرفه‌يي به آنها.

 ماموريت اتاق بازرگاني كانادا:

ارتباط‌دهي بنگاه‌هاي متفاوت در اندازه‌ها و از بخش‌هاي مختلف اقتصادي و ايفاي نمايندگي اعضا در رابطه با سياست‌هاي عمومي با هدف ايجاد يك محيط اقتصادي رقابتي قوي، تامين‌كننده منافع كسب و كار و خانواده‌هاي كاندايي.

 ماموريت اتاق بازرگاني تولسا امريكا:

اتاق بازرگاني تولسا، مهم‌ترين ارگان رهبري تجاري است كه كيفيت زندگي اجتماعي را از طريق توسعه اقتصادي منطقه بهبود مي‌بخشد.

 

 ماموريت اتاق بازرگاني لس آنجلس امريكا:

اتاق بازرگاني لس آنجلس، به عنوان نماينده كسب و كار، با كمك به رشد و بالندگي اعضايش و ارتقاي همكاري، به دنبال رفاه كامل منطقه لس آنجلس است. اتاق بازرگاني لس آنجلس به عنوان متولي رفاه فعلي و آتي منطقه از ارتقاي كيفيت زندگي و رونق اقتصادي حمايت مي‌كند.

با نگاهي به رويكرد اتاق‌هاي بازرگاني كشورهاي اروپايي و آسيايي و همچنين ويژگي مشترك ماموريت اغلب اتاق‌هاي بازرگاني جهان، «مسير اصلي فعاليت‌هاي فعلي و آينده اتاق مشخص است»، «اتاق‌ها تعيين‌كننده ذي‌نفعان عمده اتاق هستند» و « شفافيت و واضح بودن در امور» از ديگر اصول آنها محسوب مي‌شود كه اميدواريم با رعايت اصل 44 و خصوصي شدن بخش اقتصاد ايران نيز از اين الگو در پارلمان بخش خصوصي خود استفاده كند.


منبع: روزنامه تعادل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هشت − 4 =