براساس قانون پولي و بانكي كشور مصوب سال١٣٥١، قانون عمليات بانكي بدون ربا مصوب سـال ١٣٦٢
و در اجراي آئين نامه اجرايي موضوع ماده ١٨ قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري
اسلامي ايران كه در تاريخ ١٣٧٨/٩/٩ به تصويب هيات وزيران رسيده است، دستورالعمل اجرايي عمليات
پولي و بانكي در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران در جلسه مورخ ١٣٧٩/٦/١٣ شوراي
پول و اعتبار شامل١٠٥ ماده و ٤١ تبصره به شرح ذيل مورد تصويب قرار گرفت :

بخش اول ـ تعاريف
ماده١ - معاني عبارت هاي مذكور در اين دستورالعمل به شرح زير مي باشد .
ايران : جمهوري اسلامي ايران .
قانون : قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران .
آئين نامه : آئين نامه اجرائي ماده ١٨ قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري
اسلامي ايران .
دستورالعمل : دستورالعمل اجرائي عمليات پولي و بانكي در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري
اسلامي ايران .
بانك مركزي : بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران .
شوراي عالي : شوراي عالي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران .
سازمان : سازمان هريك از مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران .
منطقه : هريك از مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران .
موسسه : موسسه اعتباري كه داراي اجازه فعاليت در منطقه مي باشد .
بانك : بانكي كه داراي اجازه فعاليت در منطقه مي باشد .
شعبه : واحدي از يك بانك يا موسسه اعتباري فعال در منطقه يا خارج از آن است كه طبق
اساسنامه بانك يا موسسه اصلي و در چارچوب قوانين و مقررات منطقه به عمليات مجاز

بانكي مبادرت مي ورزد .
واحدهاي بانكي : بانك ها و موسسات و شعب بانك ها و موسسات ايراني و خارجي كه داراي اجازه
فعاليت در منطقه هستند .
بانكداري برون مرزي : انجام انواع عمليات بانكي منحصرًا با پول خارجي .
صرافي : اشتغال به خريد و فروش و انتقال انواع پول و مسكوكات طلا و نقره .
دفتر نمايندگي : دفتر نمايندگي بانك ها و موسسات اعتباري كه در منطقه تاسيس مي شود .
موافقت اصولي : موافقت اوليه بانك مركزي با تاسيس بانك يا موسسه و يا افتتاح شعب بانك ها و
موسسات خارجي پس از تائيد شرايط احراز متقاضيان و توديع ٥٠ درصد سرمايه نزد
بانك مركزي به منظور تشكيل پرونده ثبتي و تكميل سرمايه .
مجوز تاسيس : موافقت نهائي بانك مركزي با تاسيس بانك يا موسسه يا افتتاح شعب بانك ها و
موسسـات خارجي پس از توديع ١٠٠ درصد سرمايه نزد بانك مركزي و طي مراحل
پيش بيني شده در آئين نامه و دستورالعمل به منظور ثبت واحد بانكي در منطقه .
بخش دوم ـ شرايط تاسيس
ماده – ٢ بانك ها و موسسات مي توانند با سرمايه ايراني يا خارجي و يا با مشاركت ايراني و
خارجي در منطقه به ثبت برسند .
ماده – ٣ بانك ها و موسساتي كه در منطقه به ثبت مي رسند و مركز اصلي آنها نيز همان منطقه
باشد بانك يا موسسه ايراني محسوب مي شوند .
ماده – ٤ تاسيس بانك، موسسه و افتتاح شعب بانك ها و موسسات ايراني يا خارجي در منطقه
موكول به پيشنهاد سازمان، صدور مجوز تاسيس از طرف بانك مركزي و ثبت در منطقه
است . مرجع ثبت شركت ها در منطقه مكلف است قبل از ثبت واحدهاي بانكي مجوز
تاسيس را مطالبه كند .
تبصره : اساسنامه بانك ها و موسسات و هرگونه تغييرات بعدي در اساسنامه آنها بايد پس از
پيشنهاد سازمان به تائيد شوراي پول و اعتبار برسد .
ماده٥ – تاسيس دفاتر نمايندگي بانك ها و موسسات ايراني يا خارجي موكول به موافقت سازمان،
اخذ تائيديه بانك مركزي در مورد مسئول دفتر نمايندگي و ثبت در منطقه است .
تبصره : دفتر نمايندگي قبل از شروع فعاليت ملزم به ارسال يك نسخه از آگهي ثبت دفتر
نمايندگي در روزنامه رسمي و ارائه آدرس دقيق محل فعاليت خود به بانك مركزي

مي باشد .
ماده – ٦ شعب بانك هاي ايراني كه پيش از تصويب آئين نامه با اجازه بانك مركزي در منطقه
ايجاد شده اند نيازي به اخذ مجوز تاسيس مجدد ندارند .
ماده٧ – سرمايه بانك ها و موسسات مي تواند تا ١٠٠ درصد متعلق به اتباع خارجي يا ايراني و يا
تركيبي از اين دو باشد . از نظر دستورالعمل اتباع حقيقي خارجي، افراد تابع دولت هاي
مورد شناسائي دولت ايران و اتباع حقوقي خارجي، شركت ها و بانك هاي ثبت شده در
كشورهاي مورد شناسائي دولت ايران هستند كه حداقل سه سال سابقه فعاليت داشته
باشند .
تبصره : در موارد استثناء و در رابطه با اتباع حقوقي خارجي به تشخيص بانك مركزي عمل خواهد
شد .
ماده – ٨ واحدهاي بانكي در منطقه مي توانند برحسب مجوز دريافتي به بانکداري برون مرزي
اشتغال ورزند . واحدهاي بانكي برون مرزي از انجام عمليات و معاملات به ريال ايران
ممنوع هستند و بايد معاملات و عمليات خود را منحصرًا با پول هاي خارجي انجام دهند .
تبصره : واحدهاي بانكي كه مجوز فعاليت بانکداري برون مرزي را دريافت مي كنند مكلفند عبارت
" برون مرزي " را همراه نام خود بكار برند .
ماده٩ – تاسيس بانك يا موسسه در منطقه به صورت شركت سهامي عام يا خاص با سهام با نام
طبق مقررات مندرج در لايحه اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب سال١٣٤٧ مجاز
است .
ماده١٠ – حداقل سرمايه واحدهاي بانكي در منطقه به شرح زير تعيين مي گردد :
-١٠-١ واحدهاي بانكي غيربرون مرزي :
-١٠-١-١ بانك : حداقل سي و پنج ميليارد ) )٣٥,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠ ريال كه صددرصد آن بايد به
صورت نقد نزد بانك مركزي سپرده شود .
-١٠-١-٢ موسسه : حداقل پانزده ميليارد ( ٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠،١٥ ) ريال كه صددرصد آن بايد به
صورت نقد نزد بانك مركزي سپرده شود .
-١٠-١-٣ شعبه بانك يا موسسه خارجي : حداقل ده ميليارد ) )١٠,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠ ريال كه
صددرصد آن بايد به صورت نقد نزد بانك مركزي سپرده شود .

-١٠-٢ واحدهاي بانكي برون مرزي :
-١٠-٢-١ بانك : حداقل ١٠ ميليون ( ٠٠٠،٠٠٠،١٠ ) دلار كه صددرصد آن بايد به صورت نقد نزد
بانك مركزي سپرده شود .
-١٠-٢-٢ موسسه : حداقل پنج ميليون ( ٠٠٠،٠٠٠،٥ ) دلار كه صددرصد آن بايد به صورت نقد نزد
بانك مركزي سپرده شود .
-١٠-٢-٣ شعبه بانك يا موسسه خارجي : حداقل ٣ ميليون ( ٠٠٠،٠٠٠،٣ ) دلار كه صددرصد آن
بايد به صورت نقد نزد بانك مركزي سپرده شود .
تبصره١ : صدور موافقت اصولي موكول به تامين و توديع ٥٠ درصد سرمايه واحد بانكي مربوط ، و
صدور مجوز تاسيس موكول به تامين و توديع ١٠٠ درصد سرمايه واحد بانكي مربوط
نزد بانك مركزي طبق مفاد اين ماده است .
تبصره : ٢ صدور مجوز تاسيس واحدهاي بانكي با سرمايه خارجي موكول به ارائه اعلاميه فروش
ارز به يكي از بانك ها به ميزان سرمايه متعلق به اتباع خارجي و در مورد واحدهاي بانكي
برون مرزي توديع ارز نزد بانك مركزي خواهد بود .
تبصره٣ : شعب بانك ها و موسسات داخلي در منطقه الزامي به توديع سپرده سرمايه ندارند .
تبصره : ٤ بانك مركزي به تشخيص خود مي تواند حداقل سرمايه نقدي واحدهاي بانكي را تغيير
دهد .
ماده١١ – استفاده از وجوه توديع شده نزد بانك مركزي منوط به ارائه مدارك ثبت شركت شامل
اساسنامه و اظهارنامه ثبت شده، آگهي ثبت در روزنامه رسمي و اعلام اسامي مديران و
صاحبان امضاء مجاز مي باشد .
ماده١٢ – متقاضيان تاسيس بانك و موسسه بايد به همراه تقاضاي خود مدارك و اطلاعات ذيل را
به سازمان ارائه نمايند :
-١٢-١ تعيين نوع شركت سهامي مورد نظر به صورت خاص يا عام .

-١٢-٢ تعيين نوع فعاليت .
-١٢-٣ ميزان سرمايه مورد نظر با تعيين درصد پرداخت شده و تعهد شده .
-١٢-٤ اساسنامه پيشنهادي .
-١٢-٥ ارائه برنامه عملياتي بانك يا موسسه در منطقه .
-١٢-٦ نام و مشخصات و سابقه فعاليت موسسين با ذكر ميزان تعهد سهام توسط هريك از آنها .
-١٢-٧ نام و مشخصات، ميزان تحصيلات، سابقه فعاليت و سمت هاي قبلي اعضاي هيئت مديره،
اعضاي هيات عامل و مديرعامل و قائم مقام پيشنهادي براي بانك يا موسسه .
-١٢-٨ ارائه يك نسخه از اساسنامه، گواهي ثبت و صورت هاي مالي حسابرسي شده و گزارش
مديران براي ٣ سال گذشته ( با لحاظ نمودن تبصره ذيل ماده )٧ در مورد موسسي كه
شخص حقوقي بوده و بيش از ٥ درصد سرمايه را تعهد مي نمايد و درصورتي كه اين
موسس يا موسسين، مالك بيش از ٥٠ درصد سهام شركت هاي ديگر باشند صورت هاي
مالي حسابرسي شده تلفيقي با ذكر نام و مشخصات و نوع فعاليت شركت هاي تابعه
براي سه سال گذشته .
-١٢-٩ ارائه گواهي هاي مذكور در ذيل براي اعضاي هيات مديره، هيات عامل و مديرعامل و قائم
مقام وي :
-١٢-٩-١ اظهار نظر در مورد صلاحيت مالي توسط يك بانك معتبر .
-١٢-٩-٢ گواهي حسن شهرت به تاييد سه شخص حقوقي يا حقيقي .
-١٢-٩-٣ گواهي عدم سوء سابقه از پليس محل اقامت .
-١٢-٩-٤ تعهدنامه از هريك از اشخاص مذكور در بند ١٢ -٩ فوق مبني بر اين كه شخص
مربوطه در هيچ نقطه از دنيا سابقه ورشكستگي نداشته و در هيچ شركتي كه متوقف يا
ورشكست شده سمتي نداشته و محكوميت كيفري در موارد تخلفات مالي از هيچ نوع و
در هيچ كشوري ندارد . چنانچه به دليل وجود مواردي، ارائه تعهدنامه كامل به شرح فوق
مقدور نباشد، اطلاعات لازم براي ارزيابي به بانك مركزي ارائه خواهد شد .
-١٢ -١٠ نام و نشاني حسابرس منتخب براي حسابرسي صورت هاي مالي .
-١٢ -١١ تعهد موسسين مبني بر درج مفاد متن زير در اساسنامه بانك يا موسسه : تامين سرمايه
بانك يا موسسه به مقادير مذكور در ماده١٠ دستورالعمل اجرايي عمليات پولي و بانكي
در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران در صورت تقليل حقوق صاحبان

سهام بر اثر زيان هاي وارده .
-١٢ -١٢ درصورتي كه موسسين، بانك ها و يا موسسات خارجي باشند ارائه مجوز از طرف مراجع
ذي ربط كشور متبوع مبني بر تاسيس بانك يا موسسه در منطقه .
-١٢ -١٣ درصورتي كه موسسين، بانك ها و يا موسسات خارجي باشند ذكر نام مرجع نظارت كننده
بر آنها در كشور متبوع .
-١٢ -١٤ تعهدنامه مبني بر انجام معاملات بانكي در منطقه طبق مجوز دريافتي و اساسنامه و
رعايت مقررات قانون، آئين نامه و دستورالعمل .
ماده – ١٣ حداقل ٣ نفر از اعضاي هيات مديره و مديرعامل و قائم مقام وي بايد تجربه كافي در
بانکداري داشته و حداقل ٥ سال از تجربه آنان در سمت هاي مديريتي بانكي ( رياست
شعبه درجه يك يا مشاغل همطراز ستادي ) بوده باشد .
ماده١٤ – بانك ها و موسسات خارجي متقاضي افتتاح شعبه مكلفند به ضميمه تقاضاي خود مدارك
و اطلاعات ذيل را به سازمان ارائه نمايند :
-١٤-١ تعيين نوع فعاليت .
-١٤-٢ ميزان سرمايه شعبه .
-١٤-٣ ارائه برنامه عملياتي براي افتتاح شعبه .
-١٤-٤ اساسنامه و گواهي ثبت، صورت هاي مالي حسابرسي شده و گزارش مديريت براي ٣ سال
گذشته .
-١٤-٥ ارائه مشخصات سهامداراني كه بيش از ١٠ درصد سهام بانك و موسسه متعلق به آنان
است .
-١٤-٦ ارائه اطلاعات در مورد كليه شركت ها و بانك هائي كه متقاضي داراي بيش از ١٠ درصد
سهام آنان بوده و يا داراي عضو هيئت مديره در آنها باشد .
-١٤-٧ نام و مشخصات و ميزان تحصيلات رئيس پيشنهادي براي شعبه و معاونين وي با ذكر
سابقه فعاليت و سمت هاي قبلي آنان در ٥ سال گذشته .
-١٤-٨ تاييديه مديرعامل بانك يا موسسه در مورد صلاحيت مالي، حسن شهرت و عدم سابقه
محكوميت كيفري در مورد رئيس شعبه .
-١٤-٩ موافقت هيات مديره بانك يا موسسه متقاضي با تاسيس شعبه در منطقه همراه با مجوز

مراجع ذي ربط .
-١٤ -١٠ ذكر نام مرجع نظارت كننده بر بانك يا موسسه متقاضي .
-١٤ -١١ تعهدنامه براي جبران خسارت ناشي از عمليات شعبه .
-١٤ -١٢ تعهدنامه در مورد تامين حداقل سرمايه شعبه، درصورتي كه سرمايه بر اثر زيان هاي
وارده به كمتر از حداقل مقرر در ماده١٠ كاهش يابد .
-١٤ -١٣ تعهدنامه در مورد اجراي عمليات بانكي در منطقه طبق مجوز دريافتي و اساسنامه و
رعايت مقررات قانون، آئين نامه و دستورالعمل .
-١٤ -١٤ نام و نشاني حسابرس منتخب براي حسابرسي صورت هاي مالي شعبه .
ماده١٥ – سازمان مكلف است پس از رسيدگي به تقاضاي تاسيس بانك، موسسه يا شعبه بانك
و موسسه خارجي، نظر خود را به همراه كليه مدارك و اطلاعات دريافتي از متقاضي به
بانك مركزي ارسال دارد .
تبصره : سازمان مكلف است دلايل رد يا قبول تقاضاي مربوطه را جهت اطلاع به بانك مركزي
اعلام نمايد .
ماده١٦ – درصورت تاييد اساسنامه پيشنهادي، برنامه عملياتي و مشخصات هيات موسس، هيات
مديره، هيات عامل و مديرعامل و قائم مقام و احراز ساير شرايط و همچنين تاييد
تقاضاي افتتاح شعبه توسط بانك يا موسسه خارجي، بانك مركزي ابتدا موافقت اصولي
خود را با تقاضاي تاسيس بانك يا موسسه و افتتاح شعبه بانك هاي خارجي اعلام
مي نمايد .
ماده – ١٧ درصورتي كه تقاضاي تاسيس بانك يا موسسه به صورت شركت سهامي عام باشد،
طرح پذيره نويسي سهام قبل از انتشار بايد به تاييد بانك مركزي برسد .
تبصره : حداقل شرايط تنظيم اظهارنامه و پذيره نويسي، طبق مقررات قانون تجارت و اصلاحيه
مورخ سال١٣٤٧ آن خواهد بود .
ماده – ١٨ مجوز تاسيس واحدهاي بانكي به منظور ثبت در منطقه، پس از توديع صددرصد
سرمايه و انجام ساير ترتيبات موضوع آئين نامه و دستورالعمل، توسط بانك مركزي
صادر مي شود .
تبصره : بانك مركزي پس از ثبت واحد بانكي در منطقه و دريافت مدارك ثبتي از قبيل اساسنامه
ثبت شده و آگهي ثبت در روزنامه رسمي از متقاضيان و انطباق مفاد آن با مدارك و
اطلاعات ارائه شده قبلي به بانك مركزي، تائيديه اي مبني بر بلامانع بودن فعاليت واحد

بانكي صادر مي نمايد .
ماده – ١٩ موافقت اصولي و مجوز تاسيس صادره از طرف بانك مركزي قابل انتقال به غير
نمي باشد .
ماده – ٢٠ مدت اعتبار موافقت اصولي و مجوز تاسيس صادره از طرف بانك مركزي حداكثر ٦ ماه
از تاريخ صدور است مگر آن كه به دلايل خاص، مدت ديگري در مجوز قيد شده باشد .
ماده٢١ – انتقال بيش از ١٠ درصد سهام بانك يا موسسه دفعتاً واحده و يا به تدريج به اشخاص
ديگر و همچنين تغيير در تركيب اعضاي هيات مديره، هيات عامل، مديرعامل و قائم
مقام بانك يا موسسه موكول به موافقت و تاييد قبلي بانك مركزي است .
ماده – ٢٢ افتتاح شعبه توسط بانك يا موسسه، در منطقه و ساير مناطق آزاد ايران يا كشورهاي
ديگر منوط به پيشنهاد سازمان و تاييد بانك مركزي است . متقاضيان بايد به همراه
تقاضاي خود، گزارش توجيهي افتتاح شعبه در نقاط مورد نظر را ضميمه نمايند .
ماده – ٢٣ افتتاح شعب بانك ها يا موسسات اعتباري كشور در منطقه منوط به پيشنهاد سازمان و
تاييد بانك مركزي است .
تبصره : ١ بانك ها يا موسسات اعتباري فعال در ايران كه متقاضي افتتاح شعبه در منطقه هستند،
بايد برنامه هاي عملياتي خود را در مورد افتتاح شعبه به سازمان ارائه نمايند .
تبصره٢ : صلاحيت رئيس شعبه پيشنهادي بايد به تائيد بانك مركزي برسد . بانك ها و موسسات
اعتباري فعال در كشور كه متقاضي افتتاح شعبه در منطقه هستند بايد به همراه تقاضاي
خود، مدارك و اطلاعات زير را به بانك مركزي ارائه نمايند :
- نام و مشخصات، ميزان تحصيلات رئيس شعبه پيشنهادي، سابقه فعاليت حرفه اي و
سمت هاي قبلي وي طي ٥ سال گذشته .
- تائيديه مديرعامل بانك يا موسسه در مورد صلاحيت مالي، حسن شهرت و عدم سابقه
محكوميت كيفري .
ماده٢٤ – تاسيس صرافي در منطقه منوط به پيشنهاد سازمان و صدور مجوز بانك مركزي است .
تبصره : سازمان مدارك موضوع ماده ٢٧ دستورالعمل را بررسي و به همراه نظرات خود به بانك

مركزي ارائه مي نمايد .
ماده٢٥ – تاسيس صرافي منحصر اً به صورت شركت تضامني مجاز است . صرافي هائي كه قبل از
تصويب دستورالعمل در مناطق تاسيس شده اند مكلفند ظرف مدت ٦ ماه شرايط خود را
با مفاد آن تطبيق دهند .
ماده – ٢٦ حداقل سرمايه پرداخت شده صرافي ها معادل پانصد ميليون ( ٠٠٠،٠٠٠،٥٠٠ ) ريال
مي باشد .
ماده – ٢٧ متقاضيان تاسيس صرافي بايد به همراه تقاضاي خود مدارك و اطلاعات ذيل را به
سازمان ارائه نمايند :
-٢٧-١ ميزان سرمايه .
-٢٧-٢ اساسنامه پيشنهادي .
-٢٧-٣ نام و مشخصات و سابقه فعاليت موسسين با ذكر ميزان سهم الشركه هريك از آنان .
-٢٧-٤ نام و مشخصات، ميزان تحصيلات، سابقه فعاليت و سمت هاي قبلي مديران و مديرعامل .
-٢٧-٥ اسم و آدرس بازرس قانوني مورد نظر .
-٢٧-٦ ارائه گواهي هاي مذكور در ذيل براي مديران و مديرعامل .
-٢٧-٦-١ گواهي مربوط به صلاحيت مالي از يك بانك معتبر .
-٢٧-٦-٢ گواهي حسن شهرت، حداقل به تاييد سه شخص حقيقي يا حقوقي معتبر .
-٢٧-٦-٣ گواهي عدم سوء سابقه از پليس محل اقامت .
-٢٧-٦-٤ تعهدنامه هريك از مديران و مديرعامل مبني بر اين كه در هيچ زماني تحت تعقيب
قضائي در موارد تخلفات مالي قرار نگرفته و يا محكوميت كيفري از هيچ نوع و در هيچ
كشوري ندارد .
-٢٧-٦-٥ تعهدنامه مبني بر انجام عمليات صرافي طبق مقررات دستورالعمل .
ماده – ٢٨ بانك مركزي درصورت تاييد تقاضا و پس از دريافت گواهي توديع سرمايه، نسبت به
صدور مجوز تاسيس صرافي جهت ارائه به ثبت منطقه، اقدام مي نمايد .
ماده – ٢٩ پس از ثبت واحد صرافي در منطقه و ارائه آدرس دقيق محل فعاليت به بانك مركزي،
واحد صرافي مي تواند فعاليت خود را شروع نمايد .
ماده٣٠ – مجوز صادره براي صرافي، قابل انتقال به غير نمي باشد .
ماده٣١ – واحدهاي صرافي بايد مجوز تاسيس صرافي را در معرض ديد عموم قرار دهند .

بخش سوم ـ نظام ارزي مناطق آزاد
ماده – ٣٢ كليه معاملات و نقل و انتقالات ارزي در مناطق منحصر اً تحت شمول آئين نامه و
دستورالعمل خواهد بود .
ماده٣٣ – خريد و فروش كليه ارزها در مقابل ريال يا ساير ارزها و كليه معاملات و نقل و انتقالات
ارزي در مناطق توسط اشخاص حقيقي و حقوقي آزاد است .
تبصره : بانك مركزي مكلف است فهرست ارزهاي معتبر را در مقاطع زماني معين تهيه و در اختيار
واحدهاي بانكي داراي مجوز انجام عمليات ارزي قرار دهد تا واحدهاي مذكور منحصرًا
به خريد و فروش ارزهاي معتبر اقدام نمايند .
ماده – ٣٤ نقل و انتقال كليه ارزها از خارج از كشور به مناطق و از هر منطقه به ساير مناطق و
خارج از كشور آزاد است .
تبصره : نقل و انتقال ارز به هر شكلي از مناطق به ساير نقاط كشور و بالعكس تابع ضوابط و
مقررات ارزي كشور خواهد بود .
ماده – ٣٥ نرخ خريد و فروش ارزها و همچنين تبديل آنها به ريال در مناطق براساس عرضه و
تقاضا در بازار آزاد تعيين مي گردد .
بخش چهارم ـ شرايط و نحوه فعاليت
ماده – ٣٦ بانك ها و موسسات و شعب بانك ها و موسسات خارجي مي توانند با ارائه مدارك
مشروح زير به سازمان فعاليت خود را شروع نمايند :
-٣٦-١ تاييديه بانك مركزي موضوع تبصره ذيل ماده .١٨
-٣٦-٢ يك نسخه از اساسنامه مورد تائيد ثبت .
-٣٦-٣ يك نسخه از آگهي ثبت در روزنامه رسمي كشور .
-٣٦-٤ يك نسخه از اجاره نامه و يا سند مالكيت محل استقرار .
ماده – ٣٧ شعب موجود بانك ها و موسسات اعتباري ايراني در منطقه موظفند از تاريخ ابلاغ
دستورالعمل ظرف مدت ٦ ماه فعاليت خود را با آئين نامه و دستورالعمل منطبق و تاييد

بانك مركزي را دريافت نمايند .
ماده – ٣٨ معاملات كليه واحدهاي بانكي در منطقه به ريال ايران مشمول مقررات قانون عمليات
بانكي بدون ربا خواهد بود . اين واحدها در معاملات ارزي خود مجاز به رعايت رويه هاي
بين المللي بانكي هستند .
ماده – ٣٩ موسسات، مجاز به افتتاح حساب هاي قرض الحسنه جاري و يا حساب هاي ديگر، به
ريال و ارز، كه برداشت از آنها با چك امكان پذير است نمي باشند .
ماده – ٤٠ واحدهاي بانكي به جز واحدهاي بانكي برون مرزي براي انجام عمليات ارزي بايد از
بانك مركزي مجوز جداگانه دريافت نمايند .
ماده٤١ – واحدهاي بانكي برون مرزي در منطقه مجاز به انجام عمليات بانكي به ريال نمي باشند .
ماده – ٤٢ واحدهاي بانكي به استثناي مواردي كه در مواد ٣٩ و ٤١ مجاز شناخته نشده اند،
مي توانند طبق ضوابط قانون عمليات بانكي بدون ربا منابع مالي مورد نياز خود را به طرق
ذيل تامين نمايند :
-٤٢-١ قبول سپرده هاي قرض الحسنه جاري .
-٤٢-٢ قبول سپرده هاي قرض الحسنه پس انداز و سپرده هاي مشابه غيرديداري .
-٤٢-٣ قبول سپرده هاي سرمايه گذاري مدت دار .
-٤٢-٤ انتشار اوراق مشاركت .
-٤٢-٥ دريافت تسهيلات اعتباري از اشخاص حقيقي و حقوقي .
-٤٢-٦ استفاده از ساير ابزارهاي تامين منابع .
تبصره : ضوابط مربوط به بندهاي ٤٢ -٤ ، ٤٢ -٥ و ٤٢-٦ درصورت تامين منابع به ريال بايد به
تاييد بانك مركزي برسد .
ماده – ٤٣ واحدهاي بانكي مي توانند براساس ضوابط قانون عمليات بانكي بدون ربا و طبق
اساسنامه خود به اعطاي تسهيلات اعتباري در هريك از بخش هاي اقتصادي كشاورزي،
صنعت و معدن، مسكن و ساختمان، خدمات و بازرگاني و صادرات مبادرت نمايند .
ماده٤٤ – واحدهاي بانكي مي توانند سود علي الحساب سپرده هاي سرمايه گذاري را به تشخيص
خود تعيين و براساس قراردادهاي منعقده با سپرده گذاران، در فواصل زماني معين

پرداخت نمايند .
ماده٤٥ – واحدهاي بانكي در منطقه مكلفند ترتيبي اتخاذ نمايند كه اموال وثيقه تسهيلات اعطائي
در طول مدت اجراي قرارداد مربوط، همه ساله حداقل به ميزان مانده اين تسهيلات به
نفع واحد بانكي طبق ضوابط و مقررات منطقه بيمه شوند .
ماده – ٤٦ واحدهاي بانكي برون مرزي و واحدهائي كه مجوز عمليات ارزي را از بانك مركزي
دريافت كرده اند مي توانند براساس رويه هاي بين المللي بانكي به ارائه خدمات و انجام
معاملات به ارز به شرح ذيل مبادرت نمايند :
-٤٦-١ برقراري روابط كارگزاري با ساير بانك ها .
-٤٦-٢ انجام انواع نقل و انتقالات پولي براي خود يا مشتريان .
-٤٦-٣ انجام كليه معاملات مربوط به خريد و فروش ارز به صورت نقدي به حساب خود يا
مشتريان .
-٤٦-٤ نگاهداري حساب هاي جاري ( به استثناء موسسات ).
-٤٦-٥ نگاهداري حساب هاي پس انداز .
-٤٦-٦ نگاهداري انواع سپرده هاي مدت دار با سررسيدهاي مختلف .
-٤٦-٧ دريافت انواع وام و اعتبار .
-٤٦-٨ انتشار، خريد، فروش، پذيره نويسي و نگاهداري اوراق مشاركت و اوراق قرضه . خريد يا
پذيره نويسي اين اوراق و شرايط انتشار آنها به تاييد بانك مركزي خواهد رسيد .
-٤٦-٩ اعطاي انواع وام و اعتبار .
-٤٦ -١٠ خريد، تنزيل و تضمين انواع اوراق تجاري .
-٤٦ -١١ انجام كليه امور مربوط به اعتبارات اسنادي، بروات و سفته ها و ضمانت نامه ها .
-٤٦ -١٢ مديريت دارايي ها و انجام خدمات سرمايه گذاري در اوراق بهادار به حساب مشتريان .
-٤٦ -١٣ انجام كليه خدمات اماني و ساير امور مديريتي .
-٤٦ -١٤ انجام ساير عمليات و خدمات بانكي مجاز به ارز .
تبصره : واحدهاي بانكي برون مرزي مي توانند به هريك از انواع عمليات بانكي طبق اساسنامه خود

اشتغال ورزند .
ماده – ٤٧ معاملات ارزي واحدهاي بانكي در منطقه تابع مقررات ارزي ساير نقاط كشور نبوده و
كارمزد عمليات بانكي، نرخ هاي خريد و فروش ارز، سود تسهيلات اعتباري دريافتي و
سپرده هاي مختلف و همچنين سود تسهيلات اعطائي، براساس شرايط عرضه و تقاضا
در بازار و به طور آزادانه تعيين مي شود .
ماده – ٤٨ واحدهـاي بانكـي در منطقه همواره در اعطاي تسهيلات ارزي بايستي وثائق و يا
تضمين هاي مطمئن ديگري به تشخيص خود به ارز و يا با قابليت تبديل به ارز، دريافت
نمايند .
تبصره : درصورتي كه وثائق دريافتي در ساير نقاط كشور باشد، قابليت تبديل و انتقال وجه آن به
منطقه تابع مقررات ارزي كشور خواهد بود .
ماده – ٤٩ صدور ضمانت نامه به استثناء ضمانت نامه هاي شركت در مناقصه و مزايده منوط به
دريافت سپرده، حداقل معادل ١٠ درصد، خواهد بود .
تبصره : حداقل فوق در مورد ضمانت نامه هاي مربوط به صادرات خدماتي فني و مهندسي به شرح
ذيل تعيين مي گردد :
- تا ١٠ ميليون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل ٣ درصد .
- مازاد ١٠ ميليون دلار تا ٥٠ ميليون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل ٥ درصد .
- مازاد بيش از ٥٠ ميليون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل ٣ درصد .
ماده – ٥٠ واحدهاي بانكي در منطقه مجاز به قبول سهام خود به عنوان وثيقه تسهيلات اعطائي
نمي باشند .
ماده٥١ – واحدهاي بانكي مكلفند برنامه هاي سالانه خود در مورد مديريت ريسك عمليات ارزي از
جمله ريسك وضعيت باز را به تائيد بانك مركزي برسانند .
ماده – ٥٢ مانده تسهيلات اعطايي قطعي هر واحد بانكي به هر مشتري ( شخص حقيقي و يا
حقوقي ) اعم از اينكه تسهيلات ر اساً به آنها و يا همسر و فرزندان تحت تكفل آنها اعطاء
شده باشد و يا اينكه تسهيلات به موسسات و شركت هايي اعطاء شده باشد كه اين
مشتريان جمعاً بيش از %٢٠ سهام آنها را داشته باشند، جمعاً نمي تواند از %١٥ مبلغ

حساب سرمايه تجاوز نمايد .
تبصره : ١ جمع تعهدات ناشي از اعتبارات اسنادي، ضمانت نامه ها، پذيره نويسي ها و ... و مانده
تسهيلات موضوع اين ماده نمي تواند از %٢٥ مبلغ حساب سرمايه تجاوز نمايد .
تبصره٢ : حساب سرمايه بانك يا موسسه شامل سرمايه پرداخت شده، اندوخته ها و مانده سود و
زيان انباشته مي باشد .
ماده٥٣ – درصورتي كه منابع تسهيلات اعطائي شعب بانك ها و موسسات ايراني و خارجي، توسط
بانك به موسسه مادر تامين شود اين نوع از تسهيلات مشمول محدوديت مذكور در ماده
٥٢ نخواهد بود .
ماده٥٤ - درصورتي كه تسهيلات اعتباري به وثيقه سپرده هاي متقاضي اعطاء شود تا مبلغ پوشش
داده شده در سقف اعتباري مذكور در ماده٥٢ منظور نخواهد شد .
ماده -٥٥ بانك ها و موسسات در منطقه مكلفند ضوابط مربوط به " نسبت كفايت سرمايه " را كه از
طرف بانك مركزي و با توجه به معيارهاي متداول بين المللي اعلام مي گردد، رعايت
نمايند .
تبصره : شعب بانك ها و موسسات خارجي در منطقه موظف به رعايت نسبتي بين سرمايه و كل
دارائي ها مي باشند كه از جانب بانك مركزي براي آنان تعيين مي گردد . همچنين در
بررسي وضعيت مالي شعب ياد شده، اطلاع از وضعيت مالي بانك مادر به ويژه " نسبت
كفايت سرمايه " آنها مورد دقت نظر قرار خواهد گرفت .
ماده -٥٦ واحدهاي بانكي در منطقه موظفند به طور هفتگي و حداكثر تا پايان وقت اداري آخرين
روز هفته بعد، سپرده قانوني خود را براساس فرم هائي كه بانك مركزي در اختيار آنها
قرار مي دهد محاسبه و نزد بانك مركزي توديع نمايند .
تبصره :١ سپرده دريافتي از بانك ها و موسسات و همچنين در مورد شعب بانك ها و موسسات
ايراني و خارجي در منطقه، سپرده دريافتي از بانك يا موسسه مادر و يا هر نوع بدهي به
آنها مشمول پرداخت سپرده قانوني نمي باشد .
تبصره :٢ متوسط مانده حساب هاي سپرده در پايان آخرين روزكاري هفته مبناي محاسبه سپرده
قانوني قرار مي گيرد .
تبصره :٣ با تاييد بانك مركزي، سپرده قانوني نسبت به سپرده هاي ارزي مي تواند به نوع ارز
سپرده هاي دريافتي، نزد بانك مركزي توديع شود .
ماده -٥٧ بانك مركزي نسبت به سپرده قانوني ريالي، سود ريالي براساس نرخ هاي مصوب و
نسبـت بـه سپـرده قانـوني ارزي، سود ارزي به تشخيص خود، متناسب با بازارهاي
بين المللي تعيين و پرداخـت مي نـمايد . سـود مــذكور براســاس مدت و مانده
سپرده ها در پايان هر ٦ ماه محاسبه و پرداخت مي گردد .
ماده٥٨ - واحدهاي بانكي در منطقه مجاز به خريد و فروش كالا به حساب خود و به منظور تجارت

نمي باشند .
تبصره : خريد و فروش كالا به منظور تجارت و همچنين انجام معاملات غير منقول توسط
بانك هائي كه هدف آنها انجام معاملات غير منقول نيست در چارچوب قانون عمليات
بانكي بدون ربا مجاز بوده و مشمول محدوديت مذكور در اين ماده نمي باشد .
ماده -٥٩ كليه اسناد عمليات واحدهاي بانكي در منطقه به ريال تنظيم و در دفاتر حسابداري ثبت
مي گردند . در مورد معاملات ارزي واحدهاي بانكي، مبلغ ارزي نيز در اسناد مربوطه درج
مي گردد .
ماده٦٠ - مانده مستهلك نشده اموال غير منقول واحدهاي بانكي در پايان هر سال نمي تواند از ٣٠
درصد مبلغ حساب سرمايه آنها تجاوز نمايد .
تبصره : واحدهاي بانكي در صورت خريد واحدهاي مسكوني سازماني براي سكونت كاركنان خود و
عدم تكافوي حد مذكور در اين ماده، بايستي مجوز لازم را از بانك مركزي اخذ نمايند .
ماده -٦١ اموالي كه در جهت وصول مطالبات واحدهاي بانكي به تملك بانك در مي آيد بايستي
حداكثر ظرف مدت يك سال به فروش رسد . در موارد استثناء با تائيد بانك مركزي،
مهلت مذكور قابل تمديد است .
ماده -٦٢ مانده مجموع دارائي هاي ناشي از خريد سهام و مشاركت در سرمايه شركت ها و ساير
اوراق بهادار هيچ گاه نبايد از ٣٠ درصد مبلغ حساب سرمايه واحدهاي بانكي تجاوز نمايد .
ماده٦٣ - بانك ها و موسسات در منطقه نمي توانند بيش از يك در صد مبلغ حساب سرمايه به هر
يك از اعضاء هيات مديره يا هيات عامل، مديرعامل، قائم مقام بانك و موسسه و همسر
و فرزندان تحت تكفل آنان تسهيلات اعتباري اعطاء نمايند . به هرحال مجموع تسهيلات
اعطايي به اشخاص مذكور نبايد از٥ ( پنج ) درصد مبلغ حساب سرمايه تجاوز نمايد .
ماده -٦٤ بانك ها و موسسات در منطقه مي توانند طبق شرايط تعيين شده در زير به شركت هايي
كه اعضاء هيات مديره و مديرعامل بانك يا موسسه در آنها سهيم بوده و يا عضو هيات
مديره آنها باشند تسهيلات اعتباري اعطاء نمايند .
-٦٤-١ اعطاي تسهيلات به هر شخص حقوقي كه يكي از سهامداران موثر بانك يا موسسه يا
يكي از اعضاء اركان آن ( هيات مديره، مديرعامل و قائم مقام مديرعامل ) يا همسر و
فرزندان تحت تكفل آنان بيش از پنج درصد سهام آنان را دارا باشند و يا چند نفر از
اشخاص فوق الذكر جمعاً بيش از ده درصد سهام آن را دارا باشند، نبايد از ده درصد
مانده حساب سرمايه بانك يا موسسه تجاوز نمايد .
-٦٤-٢ اعطاي تسهيلات توسط بانك يا موسسه به هر شخص حقوقي كه مديرعامل ( يا قائم
مقام ) و يا هر يك از اعضاء هيات مديره آنها در همان بانك يا موسسه داراي سمت
موظف يا غير موظف به عنوان عضو هيات مديره و يا مديرعامل ( يا قائم مقام ) باشند، نيز
تابع شرايط مذكور در بند١ - ٦٤ مي باشد .
تبصره :١ محدوديت هاي مذكور در اين ماده در مورد شركت هايي كه سهام آنها در بورس
اوراق بهادار پذيرفته شده، اعمال نمي گردد و اعطاي تسهيلات به اين گونه شركت ها،
محدود به سقف فردي اعطاي تسهيلات ( حداكثر ١٥ درصد مانده حساب سرمايه بانك

يا موسسه ) مي باشد .
تبصره :٢ شرايط اعطاي تسهيلات مذكور در اين ماده مي بايست مشابه شرايط ساير تسهيلات
اعطايي بانك و موسسه باشد .
ماده -٦٥ دارايي ها و بدهي هاي ارزي واحدهاي بانكي در منطقه بايد بر مبناي نرخ ارز مربوط و
براساس نرخ اعلام شده فروش نقدي ارز در شعبه مركزي بانك ملي ايران در منطقه،
در پايان هر دوره مالي تسعير شود . در مورد دارائي ها و بدهي هاي با سررسيد كمتر از
يك سال، مابه التفاوت حاصل از تسعير به حساب سود و زيان منتقل خواهد شد .
در مورد دارائي ها و بدهي هاي بلند مدت ارزي، در پايان هر سال مالي مابه التفاوت حاصل
از تسعير محاسبه مي گردد . چنانچه نتيجه اين محاسبه حاكي از آن باشد كه در اثر
تغييرات نرخ برابري ارزها، دارائي ها بيشتر و يا بدهي ها كمتر از واقع نشان داده شده
است، براي زيان حاصل، ذخيره اي برابر زياني كه در اثر تسعير اقلام مزبور ايجاد
مي شده در حساب هاي واحدهاي بانكي منظور خواهد گرديد . در سال مالي بعد چنانچه
تغييرات نرخ برابري ارزها به نحوي باشد كه نيازي به نگاهداري تمام يا قسمتي از
ذخيره ايجاد شده نباشد ذخيره مذكور به ميزاني كه مورد نياز نيست به حساب سود و

زيان برگشت داده خواهد شد .
ماده -٦٦ واحدهاي بانكي در منطقه مكلفند هر سال حداقل ١٥ درصد از سود ويژه خود را به
حساب اندوخته قانوني منتقل نمايند . پس از آنكه ميزان اندوخته قانوني معادل سرمايه
شود ايجاد اين اندوخته اختياري است .
ماده٦٧ - استهلاك دارائي هاي ثابت به نرخ هاي ذيل و به روش مستقيم در هر سال محاسبه و به
حساب سود و زيان منتقل خواهد شد .
ساختم ان به نرخ ١٠ درصد
تاسيس ات به نرخ ٢٠ درصد
وسائط نقليه به نرخ ٢٠ درصد
اثاث و لوازم ا داري به نرخ ٢٠ درصد
دستگاه هاي الكتروني كي به نرخ ٣٣/٣٣ درصد
دستگاه هاي خودكار پرداخت ودستگاه هاي مخابرا تي به نرخ ٢٠ درصد
هزينه هاي تاسيس و هزينه هاي نرم افزاري حداكثر ٣ سال
ماده٦٨ - هزينه هاي تاسيس بايد قبل از تقسيم هرگونه سود مستهلك شوند .
ماده٦٩ - واحدهاي بانكي در منطقه موظفند همه ساله براي پوشش زيان هاي ناشي از عدم وصول
مطالبات به ترتيب ذيل ذخائر كافي در حساب ها ايجاد نمايند .
-٦٩-١ ايجاد ذخيره لازم در مورد هر يك از تسهيلات اعطائي در مورد كفايت اين ذخائر، بانك
مركزي نظر حسابرس مستقل را مورد توجه قرار خواهد داد .
-٦٩-٢ ايجاد ذخيره حداقل معادل ٢ درصد جمع كل مانده تسهيلات اعطائي پس از کسر
تسهيلات مذكور در بند١ - .٦٩
ماده -٧٠ درصورتي كه در اثر زيان هاي وارده سرمايه واحدهاي بانكي و صرافي ها از حدهاي مقرر
در مواد ١٠ و ٢٦ دستورالعمل كمتر شود واحدهاي بانكي و صرافي ها مكلفند حداكثر
ظرف مدت٦ ماه سرمايه خود را تكميل نمايند .
ماده٧١ - دفاتر نمايــندگي منحصر اً به عنوان دفتر رابط و پيگير روابط بانكي بانك متبوع خود در
منطقه اقدام مي كنند و از انجام هرگونه معامله بانكي و ارائه خدمات بانكي از هر نوع

ممنوع هستند .
ماده -٧٢ واحدهاي صرافي منحصرًا به امور خريد و فروش و نقل و انتقال انواع پول ها به صورت
نقدي و حواله و مسكوكات طلا و نقره اشتغال مي ورزند و كليه عمليات خود را در دفاتر
روزنامه و كل به ثبت مي رسانند .
ماده -٧٣ واحدهاي صرافي از اعطاي هر نوع تسهيلات اعتباري و نگاهداري حساب جهت
مشتريان خود ممنوع هستند .
تبصره : واحدهاي صرافي مي بايست در مقابل كليه معاملات و خدماتي كه براي مشتريان انجام
مي دهند رسيد رسمي با ذكر جزئيات ارائه دهند . نرخ ارزها به ريال و نرخ ارزها در مقابل
يكديگر بايد در محل صرافي براي اطلاع عموم آگهي شود .
بخش پنجم ـ مقررات مربوط به نظارت بر واحدهاي بانكي، دفاتر نمايندگي و
صرافي ها در منطقه
ماده٧٤ - واحدهاي بانكي و دفاتر نمايندگي در منطقه موظفند كليه مقررات و ضوابط مذكور در
قانون، آئين نامه، دستورالعمل و دستورات بانك مركزي كه در چارچوب قوانين و مقررات
صادر مي شود را مراعات نمايند .
تبصره : رعايت كليه مقررات و ضوابط مرتبط با فعاليت صرافي ها در اين دستورالعمل براي
صرافي هاي منطقه الزامي مي باشد .
ماده -٧٥ واحدهاي بانكي بايد در تابلوي خود عبارت " با مجوز رسمي بانك مركزي جمهوري
اسلامي ايران " را ذكر نموده و در سر برگ كليه فرم هاي چاپي بانك، شماره و تاريخ
مجوز صادره مزبور را درج نمايند .
ماده -٧٦ واحدهاي بانكي بايد ترتيباتي اتخاذ نمايند تا حسابرسان آنان در رسيدگي هاي خود
علاوه بر رعايت اصول و ضوابط حرفه اي حسابرسي طبق استانداردهاي لازم الرعايه،
نسبت به رعايت ضوابط و مقررات ناظر بر فعاليت واحدهاي بانكي در منطقه نيز به طور

صريح اظهار نظر نمايند .
ماده -٧٧ كليه واحدهاي بانكي و صرافي ها موظفند همواره اسناد و مدارك فعاليت خود و دفاتر
حسابداري را در اقامت گاه قانوني براي بازرسي توسط بازرسين بانك مركزي در
دسترس نگاهدارند .
ماده -٧٨ واحدهاي بانكــي در منطقــه بايد سرفصل حساب ها، دفاتر و صورت هاي مالي خود را
طبق عناوين و فرم هاي تعيين شده از طرف بانك مركزي تنظيم و نگهداري نمايند .
ماده٧٩ - واحدهاي بانكي غير برون مرزي موظفند آمار و اطلاعات مشروحه زير را در فواصل زماني
تعيين شده به بانك مركزي ارسال نمايند .
تبصره : بانک مرکزي عنداللزوم فرم هاي مربوط را به واحدهاي بانکي غير برون مرزي ارسال
مي نمايد .
-٧٩-١ آمار و اطلاعات هفتگي :
-٧٩-١-١ صورت محاسبه سپرده قانوني .
-٧٩-١-٢ صورت دارائي ها و بدهي هاي ارزي برحسب بخش هاي اقتصادي .
-٧٩-٢ آمار و اطلاعات ارسالي به طور ماهانه كه بايستي تا دهم ماه بعد ارائه شود :
-٧٩-٢-١ خلاصه دفتر كل .
-٧٩-٢-٢ صورت دارائي ها و بدهي هاي ارزي طبقه بندي شده برحسب نوع ارز .
-٧٩-٣ اطلاعات ارسالي در پايان هر ٣ ماه كه بايستي تا پانزده روز بعد از پايان هر ٣ ماه
ارائه شود :
-٧٩-٣-١ صورت محاسبه كفايت سرمايه .
-٧٩-٣-٢ صورت طبقه بندي شده وام ها و تسهيلات مصوب و استفاده شده اعطايي
بر حسب مدت، نوع وثايق و نرخ سود .
-٧٩-٣-٣ صورت مانده ضمانت نامه ها و اعتبارات اسنادي براساس طبقه بندي مورد
نظر بانك مركزي .
-٧٩-٣-٤ مانده وام ها و تسهيلات ارزي دريافتي به تفكيك گروه هاي اشخاص
حقيقي، حقوقي و بانك ها، برحسب كشورها .
-٧٩-٤ اطلاعات ارسالي در پايان هر ٦ ماه از هر سال مالي كه بايستي حداكثر تا ٣٠ روز

بعد از پايان٦ ماه ارائه شود :
-٧٩-٤-١ ترازنامه .
-٧٩-٤-٢ صورت حساب سود و زيان .
-٧٩-٤-٣ صورت گردش وجوه نقد .
-٧٩-٤-٤ مشخصات روساء و مديران ارشد واحدها ( از رئيس شعبه به بالا ) و
معامله گران ارزي .
تبصره : مشخصات اشخاص مذكور، در پايان ٦ ماهه اول فعاليت واحد بانكي به طور كامل و در
دوره هاي بعدي فقط صورت تغييرات ارسال مي گردد .
-٧٩-٤-٥ تسهيلات اعطائي به اشخاص موضوع مواد ٦٣ و ٦٤ دستورالعمل .
-٧٩-٥ آمار و اطلاعات سالانه كه بايستي حداكثر تا ٤ ماه پس از پايان سال مالي ارسال
شود :
-٧٩-٥-١ صورت هاي مالي حسابرسي شده ( شامل صورت هاي مالي بانك و
موسسات مادر شعب خارجي ).
-٧٩-٥-٢ يك نسخه از گزارش بازرس قانوني .
-٧٩-٥-٣ گزارش هيـات مديـره به مجـامع عمـومي سـالانه در مـورد بـانك ها و
موسسات .
-٧٩-٥-٤ يك نسخه از مصوبه مجمع عمومي در مورد بانك ها و موسسات .
ماده -٨٠ واحدهاي بانكي برون مرزي موظفند آمار و اطلاعات مشروحه زير را در فواصل زماني
تعيين شده به بانك مركزي ارسال نمايند .
تبصره : بانك مركزي عنداللزوم فرم هاي مربوط را به واحدهاي بانكي برون مرزي ارسال مي نمايد .
-٨٠-١ آمار و اطلاعات هفتگي :
-٨٠-١-١ صورت محاسبه سپرده قانوني .
-٨٠-١-٢ صورت دارائي ها و بدهي هاي ارزي برحسب بخش هاي اقتصادي .
-٨٠-٢ آمار و اطلاعات ارسالي به طور ماهانه كه بايستي تا دهم ماه بعد ارائه شود :

-٨٠-٢-١ خلاصه دفتر كل .
-٨٠-٢-٢ صورت دارائي ها و بدهي ها برحسب كشور و مشتري، به تفكيك
گروه هاي اشخاص حقيقي، حقوقي و بانك ها .
-٨٠-٣ اطلاعات ارسالي در پايان هر ٣ ماه كه بايستي تا پانزده روز بعد از پايان هر ٣ ماه
ارائه شود :
-٨٠-٣-١ صورت محاسبه كفايت سرمايه .
-٨٠-٣-٢ صورت طبقه بندي شده وام ها و تسهيلات مصوب و استفاده شده اعطايي
برحسب مدت، ( كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت ) نوع وثايق و نرخ سود .
-٨٠-٣-٣ صورت مانده ضمانت نامه ها و اعتبارات اسنادي براساس طبقه بندي مورد
نظر بانك مركزي .
-٨٠-٣-٤ مانده وام ها و تسهيلات و سپرده هاي ارزي دريافتي به تفكيك گروه هاي
اشخاص حقيقي، حقوقي و بانك ها، برحسب كشورها .
-٨٠-٤ اطلاعات ارسالي در پايان هر ٦ ماه از هر سال مالي كه بايستي حداكثر تا٣٠ روز
بعد از پايان٦ ماه ارائه شود :
-٨٠-٤-١ ترازنامه .
-٨٠-٤-٢ صورت حساب سود و زيان .
-٨٠-٤-٣ صورت گردش وجوه نقد .
-٨٠-٤-٤ مشخصات روساء و مديران ارشد واحدها ( از رئيس شعبه به بالا ) و
معامله گران ارزي .
تبصره : مشخصات اشخاص مذكور، در پايان ٦ ماهه اول فعاليت واحد بانكي به طور كامل و
در دوره هاي بعدي فقط صورت تغييرات ارسال مي گردد .
-٨٠-٤-٥ تسهيلات اعطايي به اشخاص موضوع مواد ٦٣ و ٦٤ دستورالعمل .
-٨٠-٥ آمار و اطلاعات سالانه كه بايستي حداكثر تا ٤ ماه پس از پايان سال مالي ارسال
شود :
-٨٠-٥-١ صورت هاي مالي حسابرسي شده ( شامل صورت هاي مالي بانك و
موسسات مادر شعب خارجي ).
-٨٠-٥-٢ يك نسخه از گزارش بازرس قانوني .
-٨٠-٥-٣ گزارش هيات مديره به مجامع عمومي سالانه در مورد بانك ها و

موسسات .
-٨٠-٥-٤ يك نسخه از مصوبه مجمع عمومي در مورد بانك ها و موسسات .
ماده -٨١ واحدهاي بانكي يك نسخه از صورت هاي مالي حسابرسي شده را به سازمان ارائه
خواهند كرد .
ماده -٨٢ بانك مركزي ساير اطلاعات مورد نياز خود را برحسب مورد از واحدهاي بانكي منطقه
دريافت خواهد نمود .
ماده -٨٣ آمار و اطلاعاتي كه به ترتيب مذكور در مواد فوق توسط واحدهاي بانكي منطقه تهيه و
ارائه مي شود، به جز صورت هاي مالي، در بانك مركزي محرمانه تلقي مي شود و فقـط به
صورت آمار جمعي واحدهاي بانكي با طبقه بندي مورد نظر بانك مركزي قابل انتشار
خواهد بود .
ماده٨٤ - هيات مديره و مديرعامل بانك ها و موسسات و نيز روساي شعب نسبت به صحت آمار و
اطلاعات ارائه شده به بانك مركزي و مطابقت آنها با دفاتر خود، مسئول مي باشند .
ماده -٨٥ بانك مركزي هر زمان كه لازم تشخيص دهد، بازرسان خود را جهت رسيدگي به
حساب ها و نحوه فعاليت واحدهاي بانكي، دفاتر نمايندگي و صرافي ها به منطقه اعزام
خواهد نمود . مديران و متصديان امور در واحدهاي بانكي، دفاتر نمايندگي و صرافي ها
بايد كليه اسناد، مدارك و دفاتر خود را جهت انجام اين گونه رسيدگي ها ارائه نموده و
امكان رسيدگي لازم و كافي را براي بازرسان اعزامي از طرف بانك مركزي فراهم
نمايند .
ماده٨٦ - چنانچه در رسيدگي هاي بانك مركزي موارد اشكال يا تخلف از ضوابط ديده شود، موارد
به تشخيص بانك مركزي به واحد بانكي، دفتر نمايندگي و صرافي مربوط اعلام مي شود .
ماده -٨٧ واحد بانكي، دفتر نمايندگي و صرافي مربوط پس از دريافت نتيجه رسيدگي هاي بانك
مركزي، در صورت وجود موارد اشكال يا تخلف، بايد حداكثر ظرف مهلتي كه حسب مورد
توسط بانك مركزي تعيين مي گردد توضيحات و توجيهات خود را به همراه اسناد و
مدارك لازم به بانك مركزي ارسال نمايد . در غير اين صورت موظف است قبل از پايان
مهلت تعيين شده، نسبت به رفع اشكال يا تخلف اعلام شده اقدام و نتيجه اقدامات
انجام شده در اين زمينه را به بانك مركزي اعلام نمايد .
ماده٨٨ - تشخيص وقوع تخلف و لزوم اعمال مجازات طبق مقررات مربوط، با بانك مركزي است .
ماده -٨٩ صرافي ها مكلفند آمار ماهانه جمع كل معاملات خريد و فروش ارز براساس نوع ارز و
مسكوكات طلا و نقره را طبق فرم هائي كه از طرف بانك مركزي ارائه مي گردد حداكثر تا
دهم ماه بعد به بانك مركزي ارسال دارند .
ماده٩٠ - صرافي ها مكلفند ترازنامه و صورت حساب سود و زيان خود را در پايان هر ٦ ماه از سال
مالي خود حداكثر تا٢٠ روز بعد از پايان ٦ ماه به سازمان ارسال دارند .
ماده -٩١ صرافي ها موظفند صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده خود را كه شامل ترازنامه،
صورت حساب سود و زيان و گردش وجوه نقد است حداكثر تا ٤ ماه بعد از پايان سال
مالي خود به بانك مركزي و سازمان ارسال دارند .
ماده -٩٢ بانك مركزي ساير اطلاعات مورد نياز خود را برحسب مورد از صرافي هاي منطقه

دريافت خواهد نمود .
بخش ششم ـ مقررات عمومي
ماده٩٣ - استفاده از نام بانك، موسسه، شعبه بانك و موسسه و دفتر نمايندگي در منطقه تنها با
رعايت مفاد ماده١٨ قانون و آئين نامه اجرايي آن و دستورالعمل مجاز مي باشد .
تبصره :١ كليه واحدهاي بانكي و دفاتر نمايندگي در منطقه مشمول مقررات قانون، آئين نامه،
دستورالعمل و دستورات بانك مركـزي كه بر اساس مقـررات مربـوط صادر مي شود،
مي باشند .
تبصره :٢ استفاده از نام صرافي در منطقـه تنها با رعايت مفاد دستورالعمل مجاز بوده و كليه
صرافي ها مكلفند مفاد دستورالعمل و دستورات بانك مركزي كه براساس قوانين و
مقررات مربوطه صادر مي شود را رعايت نمايند .
ماده٩٤ - كليه بانك ها و موسسات در مناطق بايستي قبل از تعيين هر يك از اعضاي هيات مديره،
هيات عامل يا مديرعامل و قائم مقام، تائيديه بانك مركزي را نسبت به اشخاص مذكور
از نظر تخصصي وحرفه اي اخذ نمايند .
تبصره : روساي شعب بانك ها و موسسات و روساي دفاتر نمايندگي در منطقه نيز بايستي از نظر
تخصصي و حرفه اي به تاييد بانك مركزي برسند .
ماده -٩٥ محكــومين به سرقت، ارتشاء، اختلاس، خيانت در امانت، كلاهبــرداري، جعــل و
تزويــر، صدور چك بي محل و ورشكستگي به تقصير يا تقلب ـ اعم از اين كه حكم از
دادگاه هاي داخلي يا خارج كشور صادر شده يا محكوم، مجرم اصلي يا شريك يا معاون
جرم بوده باشد ـ از تصدي اداره امور واحدهاي بانكي به هر عنوان، ممنوع مي باشند .
ماده -٩٦ مديران و اعضاء هيات عامل يا مديرعامل و قائم مقام بانك ها و موسسات و همچنين
روساي شعب بانك ها و موسسات نمي توانند بدون اجازه بانك مركزي در بانك يا
موسسه ديگر در مناطق، سهم يا سمتي داشته باشند .
ماده٩٧ - ساعت كار واحدهاي بانكي از طرف سازمان تعيين مي گردد .
ماده -٩٨ به منظور تسهيل در مبادله چك ها و اسناد بانكي، با تاييد بانك مركزي اتاق پاياپاي
اسناد بانكي توسط واحدهاي بانكي در منطقه تاسيس مي شود كه هزينه آن از طرف

واحدهاي ياد شده تامين خواهد شد .
ماده٩٩ - واحدهاي بانكي در هريك از مناطق مي توانند كانون بانك هاي منطقه تاسيس نموده و به
عضويـت آن درآينـد . اين كانون با شخصيت حقوقي و استقلال مالي و به موجب
اساسنامه اي كه به تائيد بانك مركزي خواهد رسيد، اداره خواهد شد .
ماده -١٠٠ بانك ها و موسسات منطقه بايد حداكثر تا ٤ ماه پس از پايان سال مالي، صورت هاي
مالي خود را به گواهي حسابرسان و به تصويب مجمع عمومي برسانند و حداكثر تا٦ ماه
پس از پايان سال مالي حداقل در يك روزنامه محلي ( در صورت وجود ) و يك روزنامه
كثيرالانتشار كشور منتشر نمايند .
ماده١٠١ - كليه واحدهاي بانكي و صرافي ها بايستي حداقل ١٠ روز قبل از تشكيل مجامع عمومي
خود تاريخ و موضوع دستور جلسه آن را به بانك مركزي اعلام و پس از تشكيل مجمع
عمومي نيز تصميمات متخذه را جهت بانك مركزي ارسال نمايند .
ماده -١٠٢ تخلف از مقررات قانون، آئين نامه، دستورالعمل و دستورات بانك مركزي كه به موجب
قـوانين پـولي و بـانكي يا آئيـن نـامه هاي متـكي بر آنـها صـادر مي شـود موجب اعمال
مجازات هاي مطروحه در ماده ٤٤ قانون پولي و بانكي كشور خواهد شد .
تبصره : مرجع رسيدگي به تخلفات موضوع اين ماده و صدور حكم به مجازات هاي انتظامي، هيات
انتظامي بانك ها موضوع ماده ٤٤ قـانـون پـولي و بـانكي كشـور مي باشد . احكام هيات
انتظامي ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ، قابل تجديد نظر در شوراي پول و اعتبار خواهد بود

و راي شورا قطعي است .
ماده -١٠٣ درموارد زير ممكن است اداره امور بانك يا موسسه در منطقه به بانك مركزي واگذار
گردد يا ترتيب ديگري براي اداره بانك داده شود :
-١٠٣-١ درصورتي كه مقامات صلاحيت دار بانك يا موسسه تقاضا نمايند .
-١٠٣-٢ در صورتي كه بانك يا موسسه اي برخلاف قانون، آئين نامه و دستورالعمل فعاليت
خود را براي مدتي متجاوز از يك هفته قطع كند .
-١٠٣-٣ درصورتي كه بانك يا موسسه اي برخلاف قانون، آئين نامه، دستورالعمل و مقررات
بانك مركزي و يا برخلاف اساسنامه مصوب خود عمل نمايد .
-١٠٣-٤ درصورتي كه قدرت پرداخت بانك يا موسسه اي به خطر افتد يا سلب شود .
تبصره : واگذاري اداره بانك يا موسسه به بانك مركزي و يا اداره آنها به ترتيب ديگر مطابق مفاد
مواد٣٩ و ٤٠ قانون پولي و بانكي انجام خواهد گرفت .
ماده١٠٤ - واحدهاي بانكي بايد از تاريخ شروع فعاليت همواره از طرف حسابرسان مستقل و مورد
تاييد بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مورد رسيدگي و حسابرسي قرار گيرند . بدين
منظور بانك مركزي صورت اسامي حسابرسان مورد تاييد خود را به واحدهاي بانكي
اعلام مي نمايد تا هريك از آنها حسابرس خود را انتخاب نمايند . در صورتي كه واحدهاي
بانكي در نظر داشته باشند حسابرس خارج از صورت حسابرسان اعلام شده از طرف
بانك مركزي انتخاب نمايند بايد حسابرس مورد نظر خود را با ذكر نام و مشخصات وي
به بانك مركزي پيشنهاد نمايند . بانك مركزي حداكثر ظرف يك ماه از تاريخ دريافت
پيشنهاد واحدهاي بانكي، نظر خود را مبني بر تاييد يا عدم تاييد حسابرس پيشنهادي
اعلام مي نمايد .